QuyenQuy.comQuyền Quý
Xã giao: chào hỏi, giới thiệu

Ai chào ai trước nơi trang trọng: thứ tự theo tuổi, vai chủ khách và người mới đến

Ai chào ai trước ở buổi tiệc, cuộc họp hay lễ khai trương: ba nguyên tắc gốc, cách xử khi tuổi và chức vụ vênh nhau, và cách gỡ khi lỡ chào thiếu, chào sai.

Young Vietnamese man in a dark suit bowing his head slightly to an older guest at the entrance of a hotel banquet hall, warm evening light, wide shot from behind

Ở nơi trang trọng, người mới đến chào người đang có mặt, người trẻ chào người lớn tuổi, cấp dưới chào cấp trên — nhưng chủ nhà luôn chủ động đón và chào khách trước, bất kể tuổi tác. Khi các nguyên tắc vênh nhau, ưu tiên theo thứ tự: vai chủ – khách, rồi tuổi tác, rồi chức vụ. Và nếu còn phân vân, cứ chào trước: không ai mất phong thái vì đã chủ động chào người khác.

Phép chào hỏi nghe đơn giản nhưng lại là chỗ người ta lúng túng nhiều nhất ở buổi tiệc, buổi họp đối tác hay lễ khai trương, vì cùng lúc có người lớn tuổi, có cấp trên, có khách lạ và có chủ nhà. Bài này đưa ra thứ tự dễ nhớ, cách xử khi tuổi và chức vụ không cùng chiều, cách chào một nhóm đông, và những câu gỡ khi lỡ chào thiếu một người quan trọng.

Ba nguyên tắc gốc và khi nào áp dụng

Thứ tự chào không phải để phân hơn kém, mà để không ai phải đứng chờ được chào. Người đến sau biết ai đang có mặt, còn người đang ngồi chưa chắc đã thấy người mới bước vào; vì vậy trách nhiệm chào thuộc về người có đủ thông tin hơn. Bảng dưới gom ba nguyên tắc dùng được ở phần lớn dịp trang trọng tại Việt Nam.

Nguyên tắcCụ thểVí dụ thường gặp
Người mới đến chào người đang có mặtBước vào phòng, vào bàn, vào nhóm thì bạn là người mở lờiĐến phòng họp đã có ba người ngồi sẵn: chào chung cả phòng, rồi chào riêng người chủ trì
Người trẻ, cấp dưới chào người lớn, cấp trênÁp dụng khi hai người cùng đứng một chỗ, không ai là chủ nhàGặp giám đốc khối ở hành lang hội trường: bạn chào trước, kèm gật đầu
Chủ nhà chào khách trướcChủ tiệc, người tổ chức, chủ doanh nghiệp đón khách ở cửaChủ xưởng ra đón đoàn khách, kể cả khi trong đoàn có người trẻ hơn mình
Người đi ngang chào người đang đứng yênỞ sảnh, hành lang, thang máyĐi qua bàn đối tác đang ngồi: dừng nửa nhịp, chào ngắn rồi đi tiếp

Điểm hay bị bỏ qua là nguyên tắc thứ ba. Nhiều chủ doanh nghiệp trẻ đứng trong phòng chờ khách lớn tuổi bước vào chào mình trước vì nghĩ “mình nhỏ hơn thì để người lớn tự nhiên”. Nhưng ở vai chủ nhà, đứng chờ chính là thất lễ: khách bước vào nơi lạ, không biết ngồi đâu, không biết ai là người đón. Chủ nhà chủ động bước ra, chào và mời là đã đúng phép, dù trong nhà có trọng tuổi đến đâu.

Khi tuổi tác và chức vụ không cùng chiều

Ở buổi riêng, tuổi tác đi trước. Ở đám cưới, tiệc gia đình, buổi gặp gỡ ngoài giờ, người trẻ chào người lớn tuổi trước, kể cả khi người trẻ là sếp. Một trưởng phòng ba mươi tuổi đến đám hiếu hỷ nhà nhân viên vẫn chào bố mẹ, cô chú của nhân viên trước, vì ở đó họ là chủ và là bậc trên.

Ở buổi công việc, vai trò buổi họp đi trước. Trong phòng họp, lễ ký kết, hội nghị, người chủ trì và khách chính được chào trước. Nhân viên lớn tuổi vẫn chào giám đốc trẻ một cách bình thường, và giám đốc trẻ đáp lại bằng sự kính trọng rõ ràng: đứng dậy, bắt tay, gọi bằng anh hoặc chú tuỳ cách người đó vẫn được gọi trong công ty.

Người lớn tuổi hơn hẳn thì tuổi thắng cả ở nơi làm việc. Khi người kia hơn mình một thế hệ, như một vị cố vấn đã nghỉ hưu hay phụ huynh của đối tác, người trẻ nên chào trước dù mình giữ chức cao hơn. Ít ai thấy giám đốc mất uy vì cúi chào một người đáng tuổi cha mình.

Không chắc thì chào trước. Thứ tự chào là để không ai bị bỏ lơ. Nếu bạn phải đứng tính xem ai lớn hơn, cứ chào trước. Người kia đáp lại là xong, không ai trách người chủ động chào quá sớm, chỉ trách người đứng im chờ được chào.

Chào thế nào cho đủ: năm thao tác trong ba giây

Anh Phong, kỹ sư ở Cần Thơ, lần đầu được cử đi dự tiệc tổng kết với đối tác. Anh chào ai cũng “dạ chào anh” rất nhanh, mắt vẫn tìm chỗ ngồi, nên dù chào đủ người mà nhiều người không nhớ là anh đã chào. Một lời chào được ghi nhận gồm năm thao tác nhỏ, làm liền nhau trong khoảng ba giây.

  1. Dừng bước. Đừng vừa đi vừa chào, trừ khi chỉ lướt qua ở hành lang. Một nhịp dừng nói rằng người kia đáng để bạn ngừng việc mình đang làm.
  2. Nhìn vào mắt người được chào, đủ một hơi thở. Ánh mắt lơ đãng qua vai người kia làm mất nửa giá trị lời chào.
  3. Nói lời chào có kèm cách gọi: “Em chào chị Hằng ạ”, “Cháu chào bác ạ”. Có tên hoặc vai vế thì người kia biết bạn chào riêng mình, không chào chung chung.
  4. Kèm một cử chỉ: gật đầu nhẹ, hơi cúi người với người lớn tuổi, hoặc đưa tay bắt nếu người kia đưa tay trước.
  5. Nếu đang ngồi mà người được chào là người lớn tuổi, khách chính hay phụ nữ lớn tuổi bước tới, đứng dậy. Đứng lên một nửa người cũng được ở bàn tiệc chật, nhưng ngồi yên và chỉ ngẩng đầu thì nên tránh.

Sau buổi đó anh Phong tập chậm lại một nhịp ở mỗi lời chào. Thời gian chào cả bàn chỉ dài thêm chừng nửa phút, nhưng người ngồi cạnh nhớ tên anh và hỏi chuyện anh suốt bữa.

Chào một nhóm đông người: không cần bắt tay từng ai

Bước vào phòng tiệc có hai chục người, nhiều người lúng túng không biết nên đi một vòng bắt tay hết hay chỉ gật đầu chung. Cách làm gọn và đúng phép như sau:

  • Chào chủ nhà hoặc người tổ chức trước tiên, kể cả khi phải đi vòng qua người khác. Người mời bạn đến là người đầu tiên cần biết bạn đã có mặt.
  • Kế đó chào khách chính hoặc người lớn tuổi nhất trong khu vực bạn đứng, nếu họ không đang mải nói chuyện.
  • Với bàn hoặc nhóm bạn sẽ ngồi cùng, chào chung bằng một câu như “Em chào cả nhà ạ” hoặc “Chào các anh chị”, kèm một cái gật đầu quét qua mọi người.
  • Ai đưa tay ra thì bắt, ai chỉ gật thì gật đáp. Không chủ động đi dọc bàn bắt tay từng người khi mọi người đã ngồi ăn, vì người ta phải đặt đũa, lau tay, đứng dậy.
  • Người quen thân trong nhóm thì chào sau cùng. Lao đến ôm vai bạn thân trước khi chào chủ nhà là thứ tự ngược, dù rất tự nhiên.

Nếu nhóm đang nói chuyện sôi nổi, đừng chen lời chào vào giữa câu của người khác. Đứng gần, chờ một quãng nghỉ, rồi chào ngắn. Người đang kể chuyện sẽ biết ơn vì không bị cắt ngang, và cả nhóm vẫn thấy bạn chào đủ.

Tình huống khó: đến muộn, chào trong thang máy, chào khi đang ăn

Đến muộn khi tiệc đã bắt đầu. Chị Ngân ở Hải Phòng đến buổi tiệc khi chủ nhà đang phát biểu. Đúng phép là đứng yên ở cuối phòng, chờ phát biểu xong mới đi tìm chỗ. Sau đó chị đến chào chủ nhà, xin lỗi ngắn gọn “Em xin lỗi anh chị, em đến muộn” mà không kể dài lý do kẹt xe hay họp đột xuất. Người tổ chức đang bận cả trăm việc, một câu xin lỗi gọn là đủ.

Gặp cấp trên trong thang máy. Không gian chật thì chào bằng lời ngắn và gật đầu, không cần bắt tay. Nếu cấp trên đang gọi điện, chỉ gật đầu. Ra khỏi thang thì nhường người lớn tuổi, khách và cấp trên ra trước, trừ khi bạn đứng sát cửa và người khác phải lách qua bạn.

Có người đến chào khi bạn đang nhai. Đặt đũa hoặc dao nĩa xuống, nuốt hết miếng trong miệng rồi mới đáp lời. Nếu cần vài giây, giơ nhẹ bàn tay ra hiệu xin chờ và mỉm cười. Đáp lời khi miệng còn thức ăn mới là điều người đối diện nhớ lâu, chứ không phải vài giây chậm trễ.

Không nhớ đã từng gặp người kia chưa. Chào như người đã gặp: “Dạ em chào anh, lâu rồi mới gặp anh ạ” là câu an toàn hơn “Rất vui được làm quen”, vì nếu hai người đã gặp, câu thứ hai làm người kia hơi chạnh lòng.

Lỡ chào thiếu, chào sai thì gỡ thế nào

Lỡ không chào người lớn tuổi khi mới đến. Đừng giả như không có gì. Tìm lúc người đó không bận, đến tận nơi: “Cháu xin lỗi bác, lúc nãy cháu vào vội nên chưa kịp chào bác.” Một câu nhận lỗi chủ động thường khiến người lớn thấy được trọng hơn cả khi bạn chào đúng ngay từ đầu.

Lỡ chào nhầm người này là người kia. Cười nhẹ và sửa ngay: “Em xin lỗi chị, em nhìn nhầm, chị là chị Thảo bên kế hoạch đúng không ạ?” Chữa ngay trong vài giây thì chuyện qua đi. Để nhầm kéo dài suốt bữa mới là điều khó xử.

Lỡ chào người trẻ hơn trước người lớn tuổi. Không cần xin lỗi ai, chỉ cần chuyển sang chào người lớn tuổi ngay sau đó bằng lời chào kỹ hơn một chút. Người lớn tuổi hiểu rằng bạn chào người đứng gần trước.

Người kia không đáp lời chào. Đừng nghĩ ngay là bị coi thường. Có thể họ không nghe, không thấy, hoặc đang lo việc khác. Bạn đã làm phần của mình. Gặp lại thì vẫn chào như thường, không dỗi, không chào hai lần cho người kia thấy.

Những điều không cần làm

Nhiều người lo lắng quá mức về thứ tự chào đến nỗi cứng người. Mấy việc dưới đây nhiều người tưởng là bắt buộc nhưng thật ra không cần, thậm chí làm thì kém tự nhiên:

  • Không cần cúi gập người như chào trong lễ. Ở tiệc và buổi làm việc, hơi nghiêng đầu và vai là đủ trang trọng.
  • Không cần chào lại mỗi lần đi ngang qua cùng một người trong buổi. Lần thứ hai trở đi, một ánh mắt và nụ cười là đủ.
  • Không cần xin danh thiếp hay tự giới thiệu dài với mọi người mình chào. Chào là chào, giới thiệu là việc khác và có lúc riêng.
  • Không cần chạy đuổi theo người đã đi xa để chào cho bằng được. Lần gặp tới chào bù là được.
  • Không cần chào tất cả nhân viên phục vụ bằng lời, nhưng nên cảm ơn khi họ rót nước, đưa khăn hay dẫn chỗ. Lời cảm ơn với người phục vụ là phần lễ nghi người xung quanh để ý nhiều hơn bạn nghĩ.

Một câu tự hỏi trước khi bước vào buổi tiệc: ai là người mời mình, ai là người lớn tuổi nhất mình biết sẽ có mặt, và mình sẽ ngồi với nhóm nào. Trả lời được ba câu đó thì thứ tự chào gần như tự sắp xếp.

Câu hỏi thường gặp

Phụ nữ có cần chào nam giới trước không?

Ở Việt Nam, thứ tự chào dựa chủ yếu vào tuổi tác, vai chủ – khách và vị trí công việc, không dựa vào giới. Phụ nữ trẻ vẫn chào nam giới lớn tuổi trước, và nam giới trẻ chào phụ nữ lớn tuổi trước như thường.

Cấp trên trẻ tuổi hơn mình thì ai chào trước?

Ở nơi làm việc, bạn chào cấp trên như bình thường, và người cấp trên biết phép sẽ đáp lại rất trân trọng. Ở dịp riêng tư như đám cưới, tiệc gia đình, người trẻ tuổi hơn thường chủ động chào bạn trước.

Đến buổi tiệc, nên chào chủ nhà trước hay chào người quen trước?

Chào chủ nhà hoặc người tổ chức trước, rồi mới đến người quen. Người mời bạn cần biết bạn đã đến, còn bạn thân thì luôn thông cảm nếu bạn ghé chào họ sau vài phút.

Có cần đứng dậy khi có người đến chào không?

Nên đứng dậy khi người đến chào là người lớn tuổi, khách chính hoặc người bạn gặp lần đầu ở dịp trang trọng. Với đồng nghiệp ngang hàng đang ghé qua bàn trong bữa ăn, hơi nhổm người và gật đầu là đủ.

Chào bằng tiếng Anh ở sự kiện có khách nước ngoài thì thứ tự có khác không?

Thứ tự chung vẫn vậy: chủ nhà đón khách, người đến sau chào người đang có mặt. Khác biệt chủ yếu nằm ở cách gọi tên và cử chỉ, nên quan sát chủ nhà hoặc hỏi người tổ chức trước nếu chưa chắc.

Lỡ không chào ai vì quá ngại thì cả buổi có bị đánh giá không?

Nếu bạn chủ động bù lại bằng một lời chào muộn kèm câu xin lỗi ngắn, gần như không ai để bụng. Điều người ta nhớ là sự im lặng kéo dài cả buổi, chứ không phải một lời chào đến chậm vài phút.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138