Khi đến tiệc, chào chủ nhà hoặc người tổ chức trước tiên, sau đó chào khách chính hoặc người lớn tuổi nhất gần chỗ mình, rồi chào chung người cùng bàn. Khi ra về, làm ngược lại: chào người cùng bàn, rồi tìm chủ nhà để cảm ơn bằng một câu cụ thể và xin phép về. Không bao giờ lặng lẽ ra về mà không chào chủ nhà, trừ tiệc rất đông nơi chủ nhà đang bận — khi đó nhắn một lời cảm ơn ngay trong tối.
Lời chào khi đến mở đầu buổi tiệc của bạn, lời chào khi về là điều chủ nhà nhớ nhất. Nhiều người chào đến rất kỹ nhưng ra về như trốn, vì ngại làm phiền hoặc ngại bị giữ lại. Bài này đi qua hai khoảnh khắc đó: thứ tự chào, câu nói mẫu, cách xin về sớm, cách xử khi chủ nhà đang bận, và câu cảm ơn khiến chủ nhà thấy công chuẩn bị của mình được ghi nhận.
Khi đến: thứ tự bốn lượt chào
Chị Quỳnh, nhân viên ngân hàng ở Hà Nội, đi dự tiệc mừng nhà mới của trưởng phòng. Chị đến, thấy nhóm đồng nghiệp đang đứng ở góc phòng, liền đi thẳng đến đó và đứng nói chuyện gần hai mươi phút trước khi nhận ra chưa chào chủ nhà. Thứ tự đúng gồm bốn lượt:
- Chào chủ nhà hoặc người tổ chức. Nếu chủ nhà đứng đón ở cửa, đây là việc tự nhiên. Nếu không, hỏi người đầu tiên bạn gặp “Anh Tùng đang ở đâu ạ?” và đi tìm. Nếu là tiệc gia đình, chào cả vợ hoặc chồng chủ nhà và người lớn tuổi trong nhà.
- Trao quà hoặc phong bì nếu có, kèm lời chúc ngắn. Không trao khi chủ nhà đang bê đồ, đang nói chuyện quan trọng; chờ một nhịp rảnh.
- Chào khách chính hoặc người lớn tuổi nhất gần khu vực bạn đứng, nhất là nếu bạn biết họ.
- Đến chỗ ngồi hoặc nhóm của mình, chào chung mọi người, rồi mới nói chuyện riêng với người thân quen.
Câu chào chủ nhà khi đến nên ngắn và có lời chúc hoặc khen cụ thể: “Em chúc mừng anh chị có nhà mới ạ, nhà sáng và thoáng quá.” Không cần đứng nói chuyện lâu, vì chủ nhà còn phải đón nhiều khách khác. Chị Quỳnh sau đó quay lại tìm trưởng phòng, xin lỗi ngắn “Em đến từ nãy mà mải gặp mọi người chưa kịp chào anh chị”, và mọi chuyện ổn.
Khi về: thứ tự và câu nói mẫu
Ra về đúng phép quan trọng không kém khi đến. Người ra về lặng lẽ khiến chủ nhà lo lắng không biết mình có tiếp đãi thiếu sót gì. Bảng dưới gợi thứ tự và câu nói cho từng lượt chào:
| Lượt | Câu nói mẫu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Người cùng bàn hoặc nhóm | “Em xin phép về trước, các anh chị ở lại vui nhé.” | Chào chung, gật đầu; bắt tay với người mới quen |
| Khách chính, người lớn tuổi | “Cháu xin phép bác cháu về ạ, bác giữ sức khoẻ.” | Hơi cúi đầu; nếu họ đang nói chuyện thì chờ quãng nghỉ |
| Chủ nhà | “Cảm ơn anh chị đã mời em, món canh chua hôm nay ngon quá. Em xin phép về ạ.” | Lời cảm ơn có một chi tiết cụ thể |
| Người lớn tuổi trong gia đình chủ nhà | “Cháu chào bà cháu về ạ.” | Ở tiệc gia đình, không bỏ qua ông bà, cha mẹ của chủ nhà |
Câu cảm ơn có chi tiết cụ thể là phần đáng giá nhất. “Cảm ơn anh chị” nghe lịch sự, nhưng “Món canh chua ngon quá” hay “Em rất thích cách anh chị sắp bàn ngoài sân” cho chủ nhà biết bạn đã thật sự để ý công sức của họ. Một câu như vậy được nhớ lâu hơn mọi món quà.
Xin về sớm cho khéo
Báo trước khi đến, không chỉ lúc về. Nếu biết trước mình phải về sớm, nói với chủ nhà ngay khi chào lúc đến: “Hôm nay em xin phép về sớm một chút vì có việc gia đình.” Chủ nhà không bất ngờ, và khi bạn về thì không ai thấy là bỏ ngang.
Không về giữa phần chính. Không đứng lên về khi chủ nhà đang phát biểu, khi cô dâu chú rể đang làm lễ, khi đang cắt bánh hay nâng ly chung. Chờ phần đó xong rồi mới xin phép.
Lý do ngắn và thật. “Em phải về đón con” hay “Mai em đi công tác sớm” là đủ. Không cần kể chi tiết, không cần xin lỗi rối rít, càng không dùng lý do khiến chủ nhà lo, như “Em hơi mệt vì đồ ăn”.
Đi nhẹ, không kéo cả bàn đứng dậy. Khi về sớm, chào bàn bằng một câu chung, không đi bắt tay từng người khiến mọi người phải ngừng ăn. Tìm chủ nhà ở chỗ không quá đông, cảm ơn ngắn, rồi ra về.
Khi chủ nhà đang bận hoặc tiệc quá đông
Ở tiệc cưới vài trăm khách, tiệc tất niên công ty hay lễ khai trương, chủ nhà có thể đang tiếp khách quan trọng, đang ở trên sân khấu hoặc bị vây quanh. Bạn không cần chen vào cắt ngang họ. Cách làm hợp lý là chờ vài phút xem có quãng trống không; nếu không, chào người thân của chủ nhà hoặc người tổ chức đứng gần, nhờ họ chuyển lời: “Chị nói giúp em với anh Tùng là em xin phép về, cảm ơn anh chị nhiều ạ.”
Trong tối đó, nhắn cho chủ nhà một tin ngắn: “Em về rồi anh chị ạ, tiệc vui lắm, em cảm ơn anh chị đã mời. Thấy anh chị bận nên em không dám làm phiền.” Tin nhắn này thay được lời chào trực tiếp, và cho chủ nhà biết bạn không về vì phật ý.
Ở tiệc cưới, cô dâu chú rể thường đi chào từng bàn. Nếu bạn phải về trước khi họ đến bàn mình, chào cha mẹ cô dâu hoặc chú rể nếu bạn quen, hoặc người đón khách ở cửa. Không cần đi tìm cô dâu chú rể giữa lúc họ đang chụp ảnh hay làm lễ.
Với tiệc nhỏ tại nhà riêng, không có ngoại lệ: dù chủ nhà đang trong bếp, vẫn vào chào và cảm ơn trước khi về. Ở tiệc nhỏ, ra về không chào là điều chủ nhà nhận ra ngay.
Đi cùng người khác: vợ chồng, cấp trên, người được mời kèm
Khi đi cùng vợ hoặc chồng đến tiệc của đồng nghiệp, người được mời trực tiếp là người dẫn lời chào. Anh Thành đi tiệc nhà sếp cùng vợ thì anh chào sếp trước, rồi giới thiệu vợ ngay sau đó: “Anh chị ơi, đây là vợ em, Hoa.” Đừng để người đi kèm đứng phía sau không ai biết là ai, vì chủ nhà sẽ ngại hỏi.
Khi đi cùng cấp trên đến tiệc của khách hàng, cấp trên chào chủ nhà trước, bạn chào ngay sau, không chen lên trước dù bạn là người quen chủ nhà hơn. Lúc ra về cũng vậy: chờ cấp trên chào xong rồi mới chào, trừ khi bạn phải về trước, lúc đó báo cấp trên một câu rồi mới đi chào chủ nhà.
Khi bạn là người được mời kèm, ví dụ đi cùng bạn thân đến tiệc của người bạn chưa quen, hãy chủ động cảm ơn chủ nhà như một vị khách bình thường: “Em là Trang, bạn của Mai, cảm ơn anh chị đã cho em đến cùng.” Lúc về, chào riêng chủ nhà chứ không chỉ để người bạn chào thay.
Đi theo nhóm đồng nghiệp đông, cử một hai người đại diện trao quà và nói lời chúc, những người còn lại chào ngắn từng người. Không cả nhóm mười người cùng xúm vào chủ nhà một lúc ở cửa, làm nghẽn lối cho khách sau.
Chào khi về nhưng đừng kéo dài
Lời chào khi về có một cái bẫy ngược: chào xong rồi đứng ở cửa nói thêm mười lăm phút, làm chủ nhà phải đứng tiễn trong khi còn khách khác. Kinh nghiệm để lời chào gọn:
- Mặc áo khoác, cầm túi trước khi đi chào chủ nhà, để chào xong là đi được ngay.
- Nói câu cảm ơn và câu xin về liền nhau, không mở chuyện mới.
- Nếu chủ nhà giữ lại “Ở lại chút nữa đã”, cảm ơn và từ chối nhẹ một lần nữa nếu bạn thật sự phải đi: “Dạ em cảm ơn anh, hôm nay em xin phép, hẹn anh chị dịp khác ạ.”
- Khi chủ nhà tiễn ra cửa, nói “Anh chị vào đi ạ, còn khách” để họ không phải đứng lâu.
- Không đứng ở cửa hút thuốc, gọi xe, nói chuyện điện thoại lâu ngay trước mặt nhà chủ. Ra hẳn bên ngoài rồi mới làm việc riêng.
Nếu đi cùng nhóm, thống nhất trước giờ về để cả nhóm chào một lần, thay vì mỗi người một lượt khiến chủ nhà phải tiễn năm sáu lần trong một buổi.
Lỡ quên chào thì gỡ thế nào
Lỡ về mà quên chào chủ nhà. Nhắn ngay trong tối: “Em xin lỗi anh chị, lúc về em vội quá quên chào. Tiệc hôm nay vui lắm, em cảm ơn anh chị đã mời.” Một tin nhắn thật lòng trong vài giờ gần như xoá được lỗi.
Lỡ không chào người lớn tuổi trong nhà chủ. Lần gặp chủ nhà tiếp theo, gửi lời hỏi thăm: “Hôm trước em về vội quá không kịp chào bác, anh cho em gửi lời hỏi thăm bác nhé.” Người lớn tuổi thường được chuyển lời và thấy được nhớ đến.
Lỡ đến mà quên chào chủ nhà cho tới cuối tiệc. Đừng để đến lúc về mới chào lần đầu. Ngay khi nhận ra, đi tìm chủ nhà, xin lỗi ngắn và chúc mừng như lúc mới đến. Muộn còn hơn không, và không ai đếm phút.
Lỡ chào về rồi lại ở thêm. Có khi đã chào về nhưng gặp người quen và bị giữ lại nói chuyện. Nếu ở thêm quá lâu, ghé qua chủ nhà một lần nữa: “Em định về mà gặp chị Ngọc nói chuyện lâu quá, giờ em về thật ạ.” Câu đùa nhẹ giúp mọi người cười.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải chào chủ nhà khi ra về không?
Ở tiệc nhỏ tại nhà, gần như bắt buộc. Ở tiệc lớn, nếu chủ nhà quá bận, có thể nhờ người thân của họ chuyển lời và nhắn một tin cảm ơn ngay trong tối. Điều cần tránh là ra về mà chủ nhà không hề biết.
Về sớm tiệc cưới thì nên chào ai?
Chào người cùng bàn, rồi chào cha mẹ cô dâu hoặc chú rể bên mà bạn được mời nếu gặp được. Không cần đi tìm cô dâu chú rể khi họ đang làm lễ hay chụp ảnh; một tin nhắn chúc mừng sau là đủ.
Đến muộn khi tiệc đã bắt đầu thì chào thế nào?
Vào nhẹ nhàng, nếu đang có phát biểu thì đứng chờ ở cuối phòng. Sau đó đến chào chủ nhà, xin lỗi một câu ngắn, rồi về chỗ chào chung mọi người. Không kể dài lý do đến muộn.
Nên nói gì khi cảm ơn chủ nhà lúc ra về?
Nói một câu cảm ơn có chi tiết cụ thể về món ăn, không gian, hay một khoảnh khắc trong tiệc, kèm lời xin phép về. Ví dụ “Cảm ơn anh chị, món gà hấp lá chanh ngon quá, em xin phép về ạ.”
Có cần nhắn tin cảm ơn sau khi đã chào trực tiếp không?
Không bắt buộc với tiệc thông thường. Với bữa tiệc tại nhà riêng, bữa có nhiều công chuẩn bị hoặc lần đầu được mời, một tin nhắn cảm ơn sáng hôm sau là cử chỉ được quý.
Chủ nhà giữ ở lại mà mình phải về thì từ chối sao?
Cảm ơn lời giữ lại, nhắc lại lý do ngắn gọn và hẹn dịp khác: “Dạ em cảm ơn anh, mai em đi sớm nên xin phép về, hẹn anh chị lần sau ạ.” Từ chối nhẹ một hai lần là được, không cần giải thích thêm.