Khi giới thiệu hai người, bạn nói tên người “thấp vai” hơn cho người “cao vai” hơn nghe trước: người trẻ được giới thiệu với người lớn tuổi, cấp dưới với cấp trên, người nhà mình với khách, người đến sau với người đã có mặt. Câu giới thiệu đủ gồm ba phần: tên kèm cách gọi, vai trò hoặc mối liên hệ với bạn, và một điểm chung để hai người có cớ nói tiếp.
Nhiều người giới thiệu rất nhanh kiểu “Đây là anh Tuấn, đây là chị Mai” rồi bỏ đi, để hai người đứng nhìn nhau không biết nói gì. Giới thiệu cho đúng không khó, chỉ cần nhớ thứ tự, chuẩn bị một câu đủ thông tin và ở lại thêm một chút cho câu chuyện bén. Dưới đây là thứ tự, câu mẫu theo từng dịp, và cách gỡ những tình huống trớ trêu nhất như quên tên ngay giữa câu.
Giới thiệu ai với ai trước: bảng dùng ngay
Quy tắc dễ nhớ là người được trọng hơn được “nghe tên” trước, nghĩa là bạn quay về phía họ và nói “Thưa chị, em xin giới thiệu…”. Người còn lại được giới thiệu tới họ. Khi các vai vênh nhau, ưu tiên vai khách ở buổi công việc và vai tuổi ở buổi riêng.
| Cặp người | Quay về phía ai trước | Câu mở |
|---|---|---|
| Người trẻ và người lớn tuổi | Người lớn tuổi | “Thưa bác, cháu xin giới thiệu bạn Khoa, đồng nghiệp của cháu.” |
| Nhân viên và cấp trên | Cấp trên | “Anh Hùng ơi, em giới thiệu Linh, bạn mới về nhóm thiết kế.” |
| Đồng nghiệp công ty mình và khách hàng | Khách hàng | “Thưa chị, đây là anh Quang, trưởng nhóm kỹ thuật bên em.” |
| Người nhà mình và khách | Khách | “Chị Trang ơi, đây là chồng em, anh Bình.” |
| Người đến sau và người đang có mặt | Người đang có mặt | “Cả nhà ơi, đây là Vân, bạn học cũ của em.” |
| Hai người ngang hàng | Người bạn quen ít hơn | Quay về phía người lạ hơn, nói tên người quen trước để người lạ không bị lạc lõng |
Dòng về người nhà hay khiến người ta lúng túng nhất. Nhiều người theo phản xạ giới thiệu khách với chồng hoặc vợ mình trước, vì người nhà đứng gần. Nhưng ở vai chủ, người nhà là “phía mình”, nên khách là người được nghe tên trước. Cùng lý đó, khi đưa sếp đi gặp khách hàng, bạn giới thiệu sếp mình với khách hàng chứ không làm ngược lại, dù sếp chức cao hơn.
Ba phần của một câu giới thiệu đủ
Tên và cách gọi. Nói đủ cách gọi và tên người đó muốn được gọi: “anh Minh”, “chị Lan”, “cô Hoa”. Nếu người đó có học hàm, chức danh mà ở dịp này thường được dùng, như bác sĩ hay giáo sư ở một hội thảo chuyên môn, thì kèm vào. Ở tiệc thân mật, chỉ cần anh, chị kèm tên.
Vai trò hoặc mối liên hệ với bạn. Một cụm từ ngắn trả lời câu “người này là ai với mình”: “bạn cùng lớp đại học của em”, “trưởng phòng kinh doanh bên em”, “người đã giúp em rất nhiều hồi mới vào nghề”. Không đọc cả danh thiếp, chỉ một vai là đủ.
Một điểm chung để nói tiếp. Đây là phần biến lời giới thiệu thành cuộc trò chuyện: “Anh Minh cũng vừa đi Đà Lạt tuần trước”, “Chị Lan đang tìm người làm bao bì giấy, mà anh Quang làm đúng mảng này”. Điểm chung tốt là thứ cả hai đều thoải mái nói, không phải chuyện riêng tư.
Nói chậm và rõ tên. Tên là thứ người nghe cần nhất mà hay bị nói lướt nhất. Nói tên thành một nhịp tách riêng, không nuốt vào giữa câu. Nếu tên dễ nghe nhầm, nhắc lại một lần ở câu sau: “Anh Thịnh, Thịnh trong thịnh vượng ấy ạ.”
Câu mẫu theo từng dịp
Chị Thu vừa lên trưởng phòng ở một công ty tại Hà Nội và phải giới thiệu người liên tục trong tuần đầu: ở buổi họp, ở tiệc chào mừng, ở bữa trưa với khách. Mỗi dịp cần độ trang trọng khác nhau. Các câu dưới đây có thể dùng gần như nguyên văn.
| Dịp | Câu mẫu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Họp với đối tác | “Thưa anh Khánh, em xin giới thiệu chị Yến, phụ trách tài chính dự án bên em. Chị Yến sẽ làm việc trực tiếp với anh về tiến độ thanh toán.” | Nêu luôn lý do hai người cần biết nhau |
| Tiệc chào mừng trong công ty | “Mọi người ơi, đây là Đạt, bạn mới về phòng mình. Đạt từng làm ở Huế ba năm, ai cần hỏi chuyện miền Trung thì hỏi Đạt.” | Điểm chung giúp người mới có cớ được hỏi chuyện |
| Bữa ăn với khách lớn tuổi | “Thưa chú, cháu xin giới thiệu anh Tâm, người trực tiếp làm hồ sơ cho chú. Anh Tâm rất kỹ, chú cần gì cứ dặn anh ấy ạ.” | Một lời khen nhỏ giúp người được giới thiệu tự tin |
| Tiệc riêng giữa bạn bè | “Hoà ơi, đây là chị Diệp, bạn chung phòng ký túc của tớ. Chị Diệp cũng mê chạy bộ y như cậu.” | Thân mật được, nhưng vẫn đủ tên và điểm chung |
Sau câu giới thiệu, đừng rời đi ngay. Ở lại thêm chừng một phút, hỏi một câu dẫn vào điểm chung vừa nêu, chờ hai người nói được vài câu qua lại rồi mới xin phép đi chỗ khác.
Khi bạn là người được giới thiệu
Phần đáp lại cũng có phép, và làm đúng thì người giới thiệu đỡ vất vả. Cách đáp gọn trong bốn bước:
- Quay hẳn người về phía người mới, nhìn vào mắt họ, mỉm cười. Đừng tiếp tục nhìn người giới thiệu.
- Nhắc lại tên người kia trong lời chào: “Em chào chị Yến ạ.” Nhắc tên vừa là phép lịch sự, vừa giúp bạn nhớ.
- Bắt tay nếu người kia đưa tay, hoặc gật đầu nếu họ không đưa tay. Người lớn tuổi, cấp trên hoặc khách là người quyết định có bắt tay hay không.
- Nối vào điểm chung người giới thiệu vừa gợi: “Nghe anh Khánh bảo chị phụ trách tài chính dự án, vậy tuần sau mình hẹn trao đổi cụ thể được không ạ?” Có câu nối này thì người giới thiệu yên tâm rời đi.
Nếu người giới thiệu nói sai tên hoặc chức vụ của bạn, sửa nhẹ trong câu đáp mà không làm họ ngượng: “Dạ, em là Thùy, phụ trách mảng đối ngoại ạ.” Đừng nói “Không phải, anh nhầm rồi”, vì người nghe sẽ chú ý vào cái nhầm hơn là vào bạn.
Quên tên ngay khi đang giới thiệu: bốn cách gỡ
Mời hai người tự giới thiệu. Câu cứu nguy dễ nhất: “Hai anh chị chưa gặp nhau bao giờ nhỉ, anh chị làm quen với nhau nhé.” Thường hai người sẽ tự nói tên, và bạn nghe được luôn tên mình vừa quên.
Nói thật một cách nhẹ nhàng. Với người bạn đã gặp vài lần, thú nhận là lịch sự hơn đoán bừa: “Em xin lỗi, tự nhiên em quên mất tên chị dù mình gặp mấy lần rồi.” Người ta thường cười và nói lại tên, ít ai giận một lời thú nhận thật.
Giới thiệu người mình nhớ tên trước. Quay sang người bạn còn nhớ tên: “Đây là anh Quang bên em ạ.” Phép lịch sự khiến người kia đáp lại bằng tên của họ. Cách này hợp khi bạn chỉ quên tên một trong hai người.
Không bịa tên. Gọi sai tên còn khó xử hơn quên tên, vì người kia phải chọn giữa sửa bạn trước mặt người khác hoặc chịu bị gọi sai cả buổi. Không chắc thì dùng một trong ba cách trên.
Những lỗi hay gặp và vì sao nên tránh
Giới thiệu kèm chuyện riêng tư. “Đây là chị Hương, chị ấy vừa ly hôn nên dạo này rảnh lắm” là kiểu câu tưởng gợi chuyện nhưng thật ra đẩy người được giới thiệu vào thế khó. Điểm chung nên là sở thích, công việc, nơi từng sống, không phải hoàn cảnh gia đình, sức khoẻ, tiền bạc.
Khen quá đà. “Đây là anh Lâm, người giỏi nhất công ty em” làm anh Lâm ngượng và người nghe khó tin. Một lời khen cụ thể, vừa phải như “anh Lâm làm hồ sơ thầu rất chắc tay” vừa thật vừa dễ nghe.
Giới thiệu kiểu kiểm tra trí nhớ. “Chị đoán xem đây là ai?” hay “Anh còn nhớ em không?” đặt người kia vào thế phải đoán trước mặt người khác. Cứ nói tên ra luôn.
Bỏ sót một người trong nhóm. Khi giới thiệu một người mới vào nhóm ba bốn người, đừng chỉ giới thiệu với người bạn thân nhất. Nói tên từng người trong nhóm, hoặc ít nhất nói “Đây là các anh chị bên phòng dự án” rồi mời mọi người tự xưng tên.
Cái không cần làm: không cần đứng nghiêm, không cần câu mở màn dài dòng kiểu “Hôm nay em rất vinh dự được giới thiệu”. Ở tiệc và buổi làm việc, một câu tự nhiên đủ ba phần là trang trọng vừa đủ.
Giới thiệu người lớn tuổi, người có học vị và khách nước ngoài
Người lớn tuổi thích được gọi theo vai vế. Với các bậc cao niên, cách gọi “bác”, “chú”, “cô” kèm tên thường ấm hơn chức danh. Một vị từng là hiệu trưởng nay đã nghỉ hưu có thể vẫn thích được gọi là “thầy”; nếu bạn biết người đó quen được gọi thế nào, dùng đúng cách ấy khi giới thiệu.
Học vị dùng đúng chỗ. Ở hội thảo y khoa, buổi bảo vệ luận văn hay buổi làm việc với trường đại học, giới thiệu kèm học vị là bình thường: “Thưa thầy, đây là bác sĩ Nhung, trưởng khoa bên bệnh viện.” Ở tiệc sinh nhật, nhắc học vị nhiều lần lại khiến người được giới thiệu như đang đứng trên bục giảng.
Khách nước ngoài: hỏi trước cách gọi. Thứ tự họ – tên và cách gọi khác nhau theo từng nước, có nơi gọi bằng họ, có nơi gọi bằng tên. Trước buổi gặp, hỏi người tổ chức hoặc hỏi thẳng vị khách “Em nên gọi anh thế nào ạ?”. Khi giới thiệu khách với đồng nghiệp Việt, nói chậm tên khách và giải thích ngắn người Việt thường gọi nhau bằng tên riêng.
Phiên dịch đi cùng cũng cần được giới thiệu. Người phiên dịch thường bị bỏ quên, đứng sau lưng suốt buổi. Giới thiệu họ bằng tên ngay từ đầu để hai bên biết nói qua ai, và nhớ cảm ơn họ khi buổi gặp kết thúc.
Câu hỏi thường gặp
Có cần đứng dậy khi được giới thiệu với người khác không?
Nên đứng dậy khi được giới thiệu với người lớn tuổi, khách hoặc cấp trên. Ở bàn tiệc chật, nhổm người lên, bắt tay hoặc gật đầu là đủ; ngồi yên chỉ quay đầu sẽ thiếu trang trọng.
Giới thiệu vợ hoặc chồng mình với sếp thế nào cho đúng?
Quay về phía sếp và nói trước: “Anh Hùng ơi, đây là vợ em, Ngọc.” Sau đó quay sang vợ hoặc chồng: “Đây là anh Hùng, trưởng phòng của anh.” Sếp là khách quan trọng hơn trong cặp này.
Nên giới thiệu bằng họ tên đầy đủ hay chỉ tên?
Ở buổi làm việc trang trọng hay hội thảo, nói đủ họ tên lần đầu rồi sau đó gọi tên. Ở tiệc thân mật, anh hoặc chị kèm tên là đủ. Nếu người đó có cách gọi quen thuộc riêng, dùng cách họ muốn được gọi.
Nếu hai người đã quen nhau rồi mà mình không biết thì sao?
Không sao cả, họ sẽ nói “bọn em biết nhau rồi”. Bạn chỉ cần cười và đáp “Vậy thì tốt quá”, rồi để họ trò chuyện. Hỏi trước “Hai anh chị đã gặp nhau chưa nhỉ?” giúp tránh trùng lặp.
Có nên giới thiệu chức vụ của người khác không?
Ở buổi làm việc thì nên, vì chức vụ giúp người nghe biết nên trao đổi việc gì. Ở tiệc riêng, chỉ nêu khi nó liên quan đến câu chuyện; nhấn chức vụ ở dịp thân mật dễ khiến người được giới thiệu thấy bị đặt lên bục.
Người kia không bắt tay khi được giới thiệu thì có phải bị chê không?
Không nhất thiết. Có người không quen bắt tay, có người tay đang cầm ly hoặc đĩa, có người theo phong tục riêng. Bạn gật đầu, mỉm cười và nói tiếp như thường là đủ lịch sự.