Đi viếng đám tang, bạn nên mặc màu tối hoặc trung tính như đen, xanh than, xám, nâu sẫm, hoặc trắng trơn ở những nơi quen để tang màu trắng; quần áo kín vai, kín gối, không hoạ tiết sặc sỡ; giày kín, êm, không gây tiếng động; tháo trang sức nổi và không dùng nước hoa nồng. Mục đích duy nhất của bộ đồ là không làm ai phải chú ý đến bạn trong lúc gia đình đang đau buồn.
Phần dưới đi vào những câu hỏi cụ thể hơn: đi thẳng từ chỗ làm thì sao, ở quê có khác thành phố không, trẻ nhỏ đi cùng mặc gì, khi nào đội khăn tang và khi nào không, và lỡ mặc màu tươi đến nơi mới nhận ra thì gỡ thế nào. Thứ tự viếng và lời chia buồn không bàn ở đây; bài chỉ nói chuyện trang phục.
Vì sao trang phục ở đám tang cần cẩn trọng hơn mọi dịp khác
Anh Toàn là trưởng nhóm kỹ thuật ở một công ty tại Hải Phòng. Chiều thứ Tư, cả nhóm nhận tin bố của một đồng nghiệp mất, lễ viếng tổ chức ở nhà riêng từ tối hôm đó đến hết hôm sau. Mấy bạn trẻ trong nhóm hỏi anh có cần về thay đồ không, vì hôm đó có người mặc áo phông đỏ, có người mặc áo đồng phục in logo công ty to trước ngực.
Ở tiệc cưới hay gala, mặc lệch một chút chỉ là chuyện nhỏ. Ở đám tang thì khác: gia đình đang trong trạng thái nhạy cảm, mọi chi tiết khác thường đều dễ bị nhìn như thiếu tôn trọng, và người ta nhớ rất lâu ai đã đến với vẻ thế nào. Một chiếc áo màu tươi đứng trước di ảnh có thể khiến người nhà buồn thêm dù bạn không hề có ý gì.
Vì thế, quy tắc ở đây không phải là mặc đẹp mà là mặc lặng. Càng ít chi tiết càng tốt. Bộ đồ đúng là bộ đồ không ai nhớ ra bạn đã mặc gì.
Nên và không nên, theo từng món
Bảng dưới áp cho khách đến viếng, không áp cho người trong gia đình để tang, vì người nhà mặc theo sự sắp xếp và phong tục riêng của gia đình.
| Món | Nên | Không nên |
|---|---|---|
| Màu | Đen, xanh than, xám, nâu sẫm; trắng trơn nếu đó là màu tang quen thuộc nơi đó | Đỏ, hồng, vàng tươi, cam, xanh lá tươi, hoạ tiết lớn |
| Áo | Sơ mi hoặc áo kiểu có tay, kín cổ vừa phải | Áo ba lỗ, áo hở vai, áo in chữ hay hình lớn |
| Quần, váy | Quần âu, quần vải dài; váy dài qua gối | Quần soóc, váy ngắn, quần rách, quần bó sát |
| Giày | Giày kín mũi màu tối, đế êm không gây tiếng | Giày cao gót nhọn gõ cộp cộp, dép lê, giày màu sáng nổi |
| Trang sức | Nhẫn cưới, đồng hồ đơn giản | Vòng to, dây chuyền lấp lánh, bông tai dài, nhiều nhẫn |
| Trang điểm, tóc | Nhẹ, son màu trầm, tóc buộc gọn | Son đỏ tươi, nhũ, tóc nhuộm màu nổi để xoã |
| Mùi hương | Không dùng hoặc rất nhẹ | Nước hoa nồng, vì không gian thường kín và có hương khói |
Áo vest không bắt buộc. Một chiếc sơ mi tối màu là đủ trang nghiêm với nam; vest đen phù hợp khi bạn đại diện cơ quan, đơn vị đến viếng chính thức.
Ở quê và ở thành phố có gì khác
Màu trắng. Ở nhiều nơi, trắng là màu tang của người trong gia đình: áo sô, khăn trắng. Khách mặc áo trắng trơn đến viếng thường vẫn được xem là phù hợp, nhưng ở một số vùng khách tránh trắng toàn thân để không bị nhầm là người nhà. Khi không chắc, sơ mi trắng với quần tối là phương án dung hoà.
Mức kín đáo. Đám tang ở quê có nhiều người lớn tuổi, họ hàng, láng giềng ngồi lâu cả ngày. Váy dù qua gối nhưng xẻ cao hay áo mỏng xuyên thấu đều dễ bị để ý. Ở thành phố, nhà tang lễ thường điều hoà mát, chuẩn bị thêm áo khoác tối màu.
Thời gian ở lại. Ở quê, khách thân có thể ngồi lại phụ giúp, ăn bữa cơm cùng gia đình. Quần áo nên đủ thoải mái để ngồi ghế nhựa thấp hay chiếu, cúi người phụ dọn mà không hớ hênh.
Khăn tang cho khách. Khách thường không tự mang khăn tang. Nếu gia đình đưa khăn hay băng tang cho khách thân, nhận và đội hay cài theo hướng dẫn của người nhà, ra về thì trả lại hoặc làm theo cách gia đình dặn. Không tự ý đội khăn khi không được đưa.
Hỏi người địa phương. Khi đi viếng ở vùng bạn không quen, hỏi đồng nghiệp hay người quen ở đó một câu ngắn về màu nên tránh là cách tôn trọng nhất. Mỗi vùng, mỗi gia đình có thể có lệ riêng; không có quy tắc nào đúng tuyệt đối cho mọi nơi.
Đi thẳng từ chỗ làm: cứu bộ đồ trong mười phút
Nhiều người nhận tin và đi viếng ngay sau giờ làm, không kịp về nhà. Nhóm của anh Toàn đã làm theo các bước này trước khi lên xe:
- Ai mặc áo màu tươi hoặc áo đồng phục in logo lớn thì mượn áo khoác tối màu của đồng nghiệp, hoặc mua tạm một chiếc sơ mi tối ở cửa hàng gần đường đi, cài kín khuy.
- Tháo thẻ nhân viên, dây đeo thẻ, ghim cài áo có biểu tượng công ty.
- Tháo bớt trang sức, cất vào túi; tẩy bớt son màu tươi bằng khăn giấy.
- Buộc tóc gọn; ai đội mũ lưỡi trai thì cất mũ.
- Để điện thoại im lặng hẳn, không chỉ giảm chuông.
- Chuẩn bị phong bì phúng viếng hay vòng hoa theo cách cả nhóm thống nhất, để không phải bàn bạc trước cửa nhà tang lễ.
Sau lần đó, anh Toàn đề nghị cả nhóm để sẵn ở công ty một chiếc áo khoác hay sơ mi màu tối. Nó không tốn chỗ, và những tin như vậy luôn đến không báo trước.
Đưa tiễn ra nghĩa trang hay đài hoá thân: tính thêm thời tiết và đường đi
Viếng ở nhà tang lễ là đứng trong phòng mát vài chục phút. Đi đưa tiễn thì khác: bạn có thể đứng ngoài trời một hai tiếng, đi bộ trên đường đất, bãi cỏ, lối đá giữa các phần mộ. Bộ đồ đúng cho buổi viếng chưa chắc đã đúng cho buổi đưa tiễn, nên nếu biết mình sẽ đi cùng gia đình ra nghĩa trang, chuẩn bị thêm vài thứ.
Giày là thứ đầu tiên cần đổi: giày kín, đế bằng hoặc gót thấp, đế bám, đã đi quen. Gót nhọn lún xuống đất mềm, giày da đế trơn trượt trên đá ướt. Trời nắng, mang mũ vải màu tối hoặc ô màu tối, không dùng mũ lưỡi trai màu sặc sỡ hay ô in hình. Trời mưa, áo mưa màu trầm thay vì áo mưa màu xanh lá hay vàng chói; nếu chỉ có áo mưa màu tươi thì cởi ra khi đứng trong phần nghi lễ chính và đứng dưới ô của người bên cạnh.
Nữ mặc váy nên chọn váy dài vừa phải, không quá dài để khỏi quét bùn, không quá mỏng để khỏi bay khi có gió. Nam mặc sơ mi dài tay thì có thể xắn gọn tay áo nếu trời nắng gắt, nhưng nên bỏ xuống khi đứng gần gia đình lúc hạ huyệt hay lúc làm lễ.
Mang theo một chai nước, khăn giấy, và nếu đưa tiễn xa, một đôi tất dự phòng. Những thứ nhỏ này giúp bạn đứng được đến hết buổi mà không phải bỏ về giữa chừng, vì với gia đình, những người ở lại đến lúc cuối là những người họ nhớ rất lâu.
Trẻ nhỏ và thiếu niên đi cùng
Trẻ đi viếng cùng bố mẹ không cần mặc đồ đen từ đầu đến chân. Quần áo màu trầm hoặc trung tính, không in hình nhân vật hoạt hình to, không có đèn nháy ở giày là đủ. Với trẻ nhỏ, chọn quần áo thoải mái để bé ngồi lâu không cáu, và mang theo một món đồ chơi nhỏ yên lặng, không phát tiếng.
Thiếu niên thì nên được hướng dẫn như người lớn: áo sơ mi hoặc áo có cổ màu tối, quần dài, giày kín. Đây cũng là dịp tốt để giải thích cho các em vì sao người ta mặc như vậy, thay vì chỉ ra lệnh. Một câu như "Mình mặc màu tối để gia đình bác thấy mình đến chia buồn, không phải đến chơi" dễ hiểu hơn mọi quy tắc.
Nếu trẻ là cháu trong gia đình có tang, trang phục và khăn tang của trẻ sẽ do người lớn trong nhà sắp xếp; khách không cần bận tâm phần này.
Lỡ mặc sai rồi mới nhận ra
Đôi khi bạn chỉ biết tin đúng lúc đang ở ngoài và quyết định ghé luôn, hoặc đến nơi mới thấy bộ đồ của mình nổi giữa một màu tối. Cách gỡ:
- Nếu có áo khoác hay khăn choàng tối màu, khoác lên và cài kín trước khi bước vào khu vực viếng.
- Nếu không có gì để che, viếng ngắn gọn, thắp hương hay cúi đầu, chia buồn với gia đình rồi xin phép về; đừng ngồi lại lâu ở chỗ đông người.
- Không cần giải thích với gia đình về bộ đồ. Họ không có tâm trí cho chuyện đó, và lời giải thích chỉ kéo sự chú ý về phía bạn.
- Nếu bạn thân với gia đình và muốn quay lại phụ giúp, về thay đồ rồi trở lại vào hôm sau.
Điều quan trọng nhất ở một đám tang là bạn đã đến. Một chiếc áo chưa đúng màu ít khi khiến người nhà buồn bằng việc một người họ mong gặp lại không đến vì ngại không có quần áo phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Đi đám tang mặc áo trắng có được không?
Ở nhiều nơi, khách mặc áo trắng trơn đến viếng vẫn được xem là trang nghiêm, vì trắng là màu tang. Tuy vậy, có vùng khách tránh trắng toàn thân để không bị nhầm là người trong gia đình. Sơ mi trắng với quần tối màu là phương án dung hoà.
Đi viếng đám tang có cần mặc vest không?
Không bắt buộc. Sơ mi tối màu, quần âu, giày kín là đủ với khách viếng. Vest đen hợp khi bạn đại diện cơ quan, đơn vị đến viếng chính thức hoặc khi lễ tang tổ chức ở nhà tang lễ trang trọng.
Nữ đi đám tang có được trang điểm không?
Được, nhưng nên thật nhẹ: nền mỏng, son màu trầm, không nhũ, không mi giả dày. Mục đích là trông gọn gàng, không phải trông rạng rỡ. Tóc buộc gọn để khi cúi đầu không phải vén tóc liên tục.
Trẻ em đi đám tang có phải mặc đồ đen không?
Không cần đen hoàn toàn. Trẻ mặc quần áo màu trầm hoặc trung tính, không in hình hoạt hình lớn, không giày có đèn là đủ. Quan trọng hơn là trẻ được giải thích nhẹ nhàng vì sao cần giữ yên lặng và mặc gọn gàng.
Đi viếng đám tang có được đeo trang sức không?
Chỉ nên giữ nhẫn cưới và đồng hồ đơn giản. Vòng to, dây chuyền lấp lánh, bông tai dài và nhiều nhẫn nên tháo ra. Trong không gian trầm lặng, những món sáng bóng rất dễ thu hút ánh nhìn.
Lỡ mặc áo màu đỏ đến đám tang thì phải làm sao?
Khoác áo khoác hoặc khăn tối màu che lại trước khi vào viếng. Nếu không có gì để che, viếng ngắn, chia buồn rồi xin phép về sớm, không cần giải thích với gia đình. Muốn quay lại phụ giúp thì về thay đồ rồi đến vào hôm sau.