QuyenQuy.comQuyền Quý
Thiệp mời, hồi đáp, thư cảm ơn

Xưng hô trong thư trang trọng: mở thư, gọi chức danh, kết thư và ký tên cho đúng

Cách xưng hô trong thư, thiệp và tin nhắn trang trọng: chọn kính gửi hay thân gửi, gọi chức danh, học vị, xưng em hay chúng em, câu kết thư và ký tên.

Older gentleman in a cardigan reading a handwritten letter at a study desk with reading glasses on, back partly to camera, bookshelves blurred behind, quiet morning light

Thư trang trọng mở bằng "Kính gửi" kèm danh xưng và tên hoặc chức danh của người nhận, giữ một cặp xưng hô từ đầu đến cuối, gọi người nhận bằng chức danh hoặc "anh, chị, ông, bà" theo tuổi và quan hệ, rồi kết bằng "Trân trọng" hoặc "Kính thư" cùng họ tên đầy đủ. Khi không chắc, chọn mức trang trọng cao hơn một bậc: người nhận dễ bỏ qua sự chỉn chu thừa, khó bỏ qua sự suồng sã.

Xưng hô bằng chữ khó hơn xưng hô bằng lời vì không có giọng nói và nụ cười đi kèm, và vì thư được lưu lại, có khi được chuyển tiếp cho người khác đọc. Phần dưới đi qua cách mở thư, cặp xưng hô, cách gọi chức danh và học vị, câu kết, một tình huống viết thư cho một người lớn tuổi và những lỗi hay gặp.

Vì sao xưng hô trong thư dễ sai hơn khi nói chuyện

Khi nói chuyện, bạn nghe người kia tự xưng thế nào rồi điều chỉnh. Người lớn tuổi gọi bạn là "cháu" thì bạn xưng "cháu"; đồng nghiệp gọi "em" thì bạn đáp "anh, chị". Trong thư, nhất là thư đầu tiên, bạn phải đoán trước mà không có tín hiệu nào. Thêm nữa, tiếng Việt có rất nhiều lớp xưng hô theo tuổi, vai vế, chức vụ, vùng miền, và người đọc có thể cảm nhận rất khác nhau về cùng một chữ.

Thư còn có một khác biệt quan trọng: người nhận đọc lại được. Một chữ "bạn" gửi cho người lớn tuổi hơn mình hai mươi năm, khi nói ra thì trôi qua, khi viết ra thì nằm đó. Một thư xin hẹn gửi cho trợ lý rồi được chuyển tiếp lên sếp, cách xưng hô ban đầu của bạn sẽ đến tay người bạn chưa từng tính tới.

Vì thế nguyên tắc an toàn là: thư đầu tiên giữ mức trang trọng cao hơn một bậc so với khi gặp mặt. Đến khi người nhận trả lời và tự xưng thế nào, thư sau bạn mới theo họ. Đây cũng là cách nhiều người làm việc lâu năm vẫn giữ, không phải vì khách sáo mà vì tôn trọng.

Trước khi viết, tự hỏi ba câu: người nhận hơn mình bao nhiêu tuổi, quan hệ giữa hai bên là công việc hay cá nhân, và ngoài người nhận còn ai có thể đọc lá thư này. Trả lời xong ba câu đó, phần lớn lựa chọn xưng hô sẽ tự rõ. Câu thứ ba hay bị bỏ qua nhất, trong khi chính nó quyết định có nên giữ giọng trang trọng hay không.

Mở thư: chọn chữ nào cho đúng mức

Dòng mở thư đặt giọng cho cả lá thư. Bảng dưới đi từ trang trọng nhất tới thân mật nhất.

Cách mởDùng khiVí dụ
Kính gửi + chức danh + họ tênThư đầu tiên với lãnh đạo đối tác, người lớn tuổi, cơ quanKính gửi ông Lê Văn Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị
Kính gửi + anh, chị + tênThư công việc với người đã quen, lớn tuổi hơn hoặc ngang hàngKính gửi chị Phương
Kính thưaThư rất trang trọng hoặc phát biểu bằng văn bản, mời người lớn tuổiKính thưa bác
Thân gửi, GửiThư cho đồng nghiệp ngang hàng, bạn bè, cấp dướiThân gửi các bạn trong nhóm dự án
Chào + tênTin nhắn hoặc thư điện tử rất ngắn với người đã thânChào chị Thảo

Nếu thư gửi cho một bộ phận chứ không cho một người, mở bằng "Kính gửi Phòng Nhân sự" hoặc "Kính gửi Ban Tổ chức". Tránh mở bằng "Gửi anh chị" khi chưa biết ai sẽ đọc, vì người đọc có thể là một người lớn tuổi mà bạn chưa gặp.

Cặp xưng hô trong thân thư

Cặp xưng hô là cách bạn tự gọi mình và cách gọi người nhận. Chọn một cặp ở đầu thư và giữ đến cuối.

Quan hệGọi người nhậnTự xưng
Người lớn tuổi hơn nhiều, như bậc cha mẹbác, cô, chú, ông, bàcháu
Cấp trên, đối tác lớn tuổi hơnanh, chị, hoặc chức danh như "giám đốc"em
Đối tác chưa rõ tuổi, thư đầu tiênanh, chị kèm tên, hoặc ông, bà ở thư rất trang trọngxưng tên hoặc viết câu không cần chủ ngữ
Thay mặt tập thểquý công ty, quý khách, anh chịchúng em, công ty, phòng chúng em
Ngang hàng, đã thânbạn, hoặc tênmình

Khi chưa biết ai lớn tuổi hơn, có hai cách khéo. Cách thứ nhất là gọi người nhận "anh" hoặc "chị" và tự xưng bằng tên của mình. Cách thứ hai là viết câu không cần đại từ: "Rất mong nhận được phản hồi", "Xin gửi kèm tài liệu", "Cảm ơn sự hỗ trợ của chị". Tiếng Việt cho phép bỏ chủ ngữ mà câu vẫn tự nhiên, và đó là lối thoát tốt khi không chắc.

Gọi chức danh, học vị và tên người nước ngoài

Chức danh đi trước tên. "Kính gửi Giám đốc Nguyễn Thanh Bình" hoặc "Kính gửi anh Bình, Giám đốc Kinh doanh". Trong thân thư, gọi "anh" hoặc "giám đốc" đều được, chọn một và giữ nguyên.

Học hàm, học vị dùng khi người nhận dùng. Nếu danh thiếp hay chữ ký thư của người nhận có "Tiến sĩ", "Phó giáo sư", ghi đúng như vậy ở dòng mở. Viết tắt chỉ dùng khi họ cũng viết tắt.

Tên người Việt gọi bằng tên riêng. Gọi "chị Phương" chứ không gọi "chị Nguyễn". Đây là chỗ khác với nhiều nước, và người nước ngoài làm việc ở Việt Nam thường đã quen.

Tên người nước ngoài theo thói quen của họ. Với khách Âu, Mỹ, thư trang trọng thường gọi danh xưng kèm họ; với khách Nhật, Hàn, họ thường đứng trước tên. Cách chắc nhất là chép đúng cách họ ký tên trong thư gửi bạn, hoặc hỏi người giới thiệu.

Không tự phong chức danh. Nếu không biết chức danh chính xác, đừng đoán. Gọi "anh", "chị" kèm tên vẫn lịch sự hơn gọi sai từ "phó" thành "trưởng".

Kết thư và ký tên

Câu kết đặt ngay trước chữ ký và đi cùng mức trang trọng của dòng mở.

Câu kếtDùng khi
Trân trọngHầu hết thư công việc, thư gửi đối tác, cơ quan. Đây là lựa chọn an toàn nhất.
Kính thưThư gửi người lớn tuổi, thầy cô, người có vị trí cao, giọng rất kính trọng.
Kính chúc anh chị sức khoẻThư có tính cá nhân, như thư cảm ơn sau bữa tối hay thư hỏi thăm.
Thân mến, Thân áiBạn bè, đồng nghiệp ngang hàng, thư từ cấp trên gửi tập thể.
Cảm ơn anh chịThư ngắn có nhờ việc, khi lời cảm ơn là ý chính.

Dưới câu kết là họ tên đầy đủ. Thư công việc thêm chức danh và tên đơn vị ở dòng dưới. Thư cá nhân có thể chỉ ký tên quen gọi nếu người nhận biết bạn rõ. Đừng kết thư công việc bằng một chữ "Thanks" hay biểu tượng cảm xúc; nếu đã viết thư trang trọng thì giữ trang trọng tới chữ cuối.

Tình huống: chị Mỹ ở TP Hồ Chí Minh viết thư cho một doanh nhân lớn tuổi

Chị Mỹ ba mươi hai tuổi, làm điều phối ở một hội ngành nghề tại TP Hồ Chí Minh. Chị cần viết thư mời ông Trần Đức Toàn, sáu mươi tám tuổi, nguyên chủ một doanh nghiệp may, tới nói chuyện với hội viên trẻ. Chị chưa từng gặp ông. Chị chọn từng chữ như sau.

  1. Dòng mở: "Kính gửi ông Trần Đức Toàn". Chị chọn "ông" thay vì "bác" vì đây là thư công việc lần đầu, và "ông" giữ được khoảng cách tôn trọng.
  2. Tự xưng: chị viết thư nhân danh hội nên tự xưng "chúng cháu" thì nghe quá gần, "chúng em" thì không khớp với "ông". Chị chọn cách viết theo tập thể: "Hội Doanh nhân trẻ kính mời ông..." và dùng câu không cần chủ ngữ ở những chỗ khác.
  3. Thân thư: chị gọi "ông" thống nhất, không chen "bác" ở đoạn sau dù câu chuyện trở nên ấm hơn.
  4. Câu kết: "Kính chúc ông sức khoẻ. Kính thư." vì người nhận lớn tuổi và lời mời mang tính kính trọng.
  5. Chữ ký: "Lê Thị Mỹ, Điều phối chương trình, Hội Doanh nhân trẻ", kèm cách liên lạc.
  6. Ông Toàn trả lời, mở đầu "Chào cháu Mỹ". Thư sau, chị Mỹ đổi sang gọi "bác" và xưng "cháu", theo đúng tín hiệu ông đưa ra.

Bước cuối là điểm mấu chốt: thư đầu giữ trang trọng, thư sau đi theo cách người nhận đã chọn. Bạn không bao giờ sai khi để người lớn tuổi quyết định mức thân mật.

Lỗi hay gặp và cách gỡ

Đoán sai giới tính từ tên. Tên như Minh, Thanh, Hải dùng cho cả nam và nữ. Nếu chưa chắc, gọi bằng chức danh hoặc tìm cách hỏi người giới thiệu. Lỡ gọi nhầm thì thư sau xin lỗi một câu ngắn và gọi đúng, không cần giải thích dài.

Lẫn xưng hô giữa thư. Đoạn đầu "em", đoạn sau "mình", đoạn cuối lại "chúng em". Đọc lại thư một lượt chỉ để soát đại từ, tách riêng khỏi lượt soát chính tả.

Gọi "bạn" với người lớn tuổi. Chữ "bạn" ngày càng phổ biến trong thư quảng cáo nhưng vẫn có thể làm người lớn tuổi phật lòng trong thư cá nhân hoặc công việc. Thay bằng "anh", "chị", "ông", "bà".

Thư gửi nhiều người. Mở bằng "Kính gửi anh chị trong Ban Tổ chức" hoặc liệt kê theo thứ tự chức vụ. Nếu có người lớn tuổi hơn hẳn trong nhóm, gọi tên họ trước.

Xưng hô trong tin nhắn khác thư điện tử. Nhiều người viết thư điện tử rất chỉn chu nhưng sang tin nhắn lại bỏ hết danh xưng, chỉ còn "ok", "dạ vâng". Với người lớn tuổi và đối tác, tin nhắn vẫn cần lời chào, danh xưng và câu đủ chủ vị, dù ngắn hơn thư.

Viết sai tên người nhận. Gửi một thư ngắn xin lỗi ngay, có tên viết đúng. Đây là lỗi duy nhất trong danh sách này đáng một lời xin lỗi riêng.

Câu hỏi thường gặp

Thư công việc nên mở bằng Kính gửi hay Thân gửi?

Thư đầu tiên với đối tác, cấp trên, người lớn tuổi hoặc cơ quan dùng "Kính gửi". "Thân gửi" dành cho đồng nghiệp ngang hàng, bạn bè hoặc thư cấp trên gửi tập thể. Không chắc thì chọn "Kính gửi".

Không biết người nhận lớn hay nhỏ tuổi hơn thì xưng hô thế nào?

Gọi người nhận là anh hoặc chị kèm tên, tự xưng bằng tên mình hoặc viết câu không có chủ ngữ. Khi họ trả lời, theo cách họ tự xưng ở thư sau.

Kết thư bằng Trân trọng hay Kính thư?

"Trân trọng" an toàn cho hầu hết thư công việc. "Kính thư" mang sắc thái kính trọng hơn, hợp với thư gửi người lớn tuổi, thầy cô hoặc người có vị trí rất cao.

Thư gửi khách nước ngoài viết tên thế nào cho đúng?

Chép đúng cách khách tự ký trong thư hoặc ghi trên danh thiếp. Với khách Âu, Mỹ, thư trang trọng thường gọi danh xưng kèm họ; với khách châu Á, họ thường đứng trước. Không chắc thì hỏi người giới thiệu.

Đã quen thân với đối tác thì thư công việc có cần Kính gửi nữa không?

Không bắt buộc. Có thể mở bằng "Chào anh" hoặc "Thân gửi chị". Nhưng nếu thư có đồng gửi cho cấp trên của hai bên, nên quay về "Kính gửi" vì người đọc thêm chưa chắc đã thân với bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138