Bánh mì trong bữa tiệc kiểu Âu được bẻ bằng tay thành miếng nhỏ vừa một lần ăn, phết bơ từng miếng ngay trước khi đưa lên miệng, trên chiếc đĩa nhỏ bên trái của bạn. Súp được múc bằng cách đưa thìa từ phía gần người ra phía ngoài, uống từ cạnh thìa, không thổi, không húp thành tiếng, và khi còn ít thì nghiêng đĩa ra phía ngoài để múc nốt.
Hai món này thường xuất hiện đầu tiên, nghĩa là chúng diễn ra đúng lúc mọi người còn đang làm quen, câu chuyện đang mở. Ăn gọn hai món đầu giúp bạn thả lỏng cho phần còn lại của bữa tiệc. Dưới đây là từng bước, lý do của từng quy ước và cách xử lý khi bánh mì cứng hay súp quá nóng.
Bánh mì: bẻ, không cắt, không cắn cả ổ
Bẻ từng miếng vừa một lần ăn. Cầm ổ bánh trên đĩa bánh mì, dùng tay bẻ ra một miếng nhỏ cỡ đốt ngón tay, ăn hết miếng đó rồi mới bẻ miếng tiếp theo. Không bẻ sẵn cả ổ thành vụn như chuẩn bị cho chim ăn.
Không dùng dao cắt bánh mì. Dao bơ chỉ để phết. Dao ăn chính để cắt thức ăn trên đĩa lớn. Bánh mì cứng vỏ cũng bẻ bằng tay, có thể bẻ trên đĩa để vụn rơi vào đó.
Không cắn thẳng vào ổ bánh. Ở bữa ăn thường ngày, cắn ổ bánh mì là bình thường. Ở bàn tiệc, miếng bẻ nhỏ giúp bạn nói chuyện bất cứ lúc nào mà miệng không đầy.
Ăn bánh mì xen kẽ, không ăn hết trước món. Bánh mì là món đi kèm suốt bữa, đặc biệt để ăn cùng súp và chấm nước sốt món chính ở những bữa thân mật. Ăn hết hai ổ trước khi khai vị ra khiến bạn no trước khi các món chính tới. Một hai ổ nhỏ cho cả bữa là vừa, cần thêm thì xin phục vụ.
Đĩa bánh mì của bạn là đĩa nhỏ bên trái. Ở bàn tròn, đây là chỗ hay nhầm nhất. Nhìn về phía tay trái, phía trên nĩa: đó là đĩa của bạn.
Phết bơ đúng trình tự
Anh Tâm, nhân viên ngân hàng ở Cần Thơ, lần đầu dự bữa tiệc chào mừng đối tác nước ngoài. Đĩa bơ nhỏ được đặt giữa bàn với một con dao riêng. Anh lấy dao của mình quệt thẳng vào đĩa bơ chung rồi phết luôn lên bánh. Không ai nói gì, nhưng có một cách gọn hơn.
- Nếu bơ để chung giữa bàn, dùng dao phục vụ đặt kèm đĩa bơ để lấy một phần nhỏ đặt lên mép đĩa bánh mì của mình.
- Đặt dao phục vụ trở lại đĩa bơ, rồi chuyền đĩa bơ sang người bên cạnh theo chiều phải nếu cần.
- Bẻ một miếng bánh, giữ trên đĩa bánh mì.
- Dùng dao bơ của mình lấy bơ từ mép đĩa, phết lên miếng bánh vừa bẻ, không phết sẵn cả ổ.
- Đặt dao bơ nằm ngang trên mép trên của đĩa bánh mì, lưỡi quay vào trong, khi không dùng.
Nếu bơ được phục vụ theo từng phần riêng cho mỗi khách, bạn bỏ qua bước một và hai. Dầu ô liu rót sẵn trong đĩa nhỏ thì chấm từng miếng bánh nhẹ, không nhúng ngập và không chấm lại miếng đã cắn.
Giỏ bánh mì chung: lấy thế nào, chuyền thế nào
Ở nhiều bữa tiệc, bánh mì không đặt sẵn trên đĩa mà nằm trong một chiếc giỏ giữa bàn. Người ngồi gần giỏ nhất mời người bên cạnh lấy trước, cầm giỏ chuyền sang phải, rồi mới lấy phần của mình khi giỏ quay về hoặc khi người bên cạnh mời lại. Thứ tự này không phải luật cứng, nhưng nó giữ cho giỏ đi một vòng mà không ai phải với tay qua người khác.
Khi lấy, chạm vào đúng ổ bạn chọn, không bốc thử nhiều ổ rồi đặt lại. Nếu giỏ có khăn phủ, mở khăn ra, lấy bánh, rồi phủ lại cho bánh giữ ấm. Ổ bánh lấy ra đặt ngay lên đĩa bánh mì của mình, không đặt lên đĩa lớn hay khăn bàn.
Muốn lấy thêm khi giỏ ở xa, bạn nhờ người ngồi gần chuyền giúp: "Anh ơi, anh chuyền giúp em giỏ bánh với ạ". Với tay qua mặt hai người để tự lấy là điều nên tránh, kể cả khi bạn với tới được. Nếu giỏ đã hết, nói khẽ với phục vụ, họ sẽ mang thêm.
Súp: múc, uống, nghỉ và xong
Súp là món dễ gây tiếng động nhất ở bàn tiệc. Phần lớn quy ước của nó nhằm một mục đích: giữ cho món nóng, lỏng, không bắn ra quần áo hay khăn bàn và không phát ra âm thanh.
| Việc | Làm thế nào | Vì sao |
|---|---|---|
| Múc | Đưa thìa từ phía gần người ra phía ngoài, múc chừng hai phần ba thìa | Nếu có giọt rơi, nó rơi về phía trong đĩa chứ không rơi vào áo |
| Gạt đáy thìa | Chạm nhẹ đáy thìa vào mép ngoài đĩa | Tránh giọt nhỏ xuống khăn bàn trên đường đưa lên miệng |
| Uống | Đưa thìa tới miệng, uống từ cạnh thìa, không đưa cả thìa vào miệng | Ít tiếng động, dễ kiểm soát lượng nóng |
| Súp nóng | Chờ một chút hoặc múc lớp ngoài cùng ở mép đĩa | Thổi phù phù trước mặt người khác trông vội |
| Còn ít | Nghiêng đĩa ra phía ngoài bằng tay trái, múc phần còn lại | Không nghiêng về phía mình, dễ đổ ra đùi |
| Xong | Đặt thìa trong đĩa sâu, hoặc trên đĩa lót nếu dùng chén | Báo cho phục vụ dọn |
Với súp có nhân lớn như miếng thịt hay viên bánh, bạn có thể dùng cạnh thìa cắt nhỏ. Không dùng dao trong món súp.
Súp lạnh dọn trong ly nhỏ ở một số thực đơn mùa hè cũng theo tinh thần trên: dùng thìa nhỏ đi kèm, uống từng ngụm nhỏ nếu ly được thiết kế để uống, và đặt thìa lên đĩa lót khi xong. Nếu không chắc món đó dùng thìa hay uống trực tiếp, nhìn người phục vụ đặt kèm dụng cụ gì là có câu trả lời, hoặc chờ chủ tiệc bắt đầu trước một nhịp.
Chấm bánh mì vào súp hay vét nước sốt: lúc nào được
Ở bữa ăn gia đình kiểu Âu, chấm bánh mì vào súp hay vét nốt sốt là cử chỉ bình thường, thậm chí là lời khen ngầm cho người nấu. Ở bữa tiệc trang trọng, quy ước thận trọng hơn: không nhúng bánh mì vào súp, không cầm bánh mì quẹt khắp đĩa. Nếu muốn ăn sốt cùng bánh, bạn bẻ một miếng nhỏ, đặt xuống đĩa, dùng nĩa xiên rồi chấm nhẹ vào sốt. Cách này gọn và không ai thấy phiền.
Cách đọc đơn giản nhất là nhìn chủ tiệc. Nếu chủ tiệc hoặc người lớn tuổi nhất bàn chấm bánh mì, bạn có thể làm theo một cách tiết chế. Nếu không ai làm, bạn để phần sốt lại; phục vụ hiểu đó là chuyện bình thường, không phải bạn chê món.
Có một ngoại lệ hay gặp ở Việt Nam: món bò sốt vang hay ra gu dọn kèm bánh mì ở tiệc cưới, tiệc công ty. Ở những bữa này, chấm bánh mì vào nước sốt chính là cách ăn mà người nấu dự định. Bạn không cần ngại, chỉ cần bẻ miếng vừa ăn và không vét đĩa tới sạch bóng.
Nhịp ăn hai món đầu cùng cả bàn
Món súp và bánh mì thường ra vào lúc câu chuyện vừa bắt đầu, nên nhịp ăn quan trọng không kém cách ăn. Ở bàn tiệc kiểu Âu, phục vụ thường dọn súp đồng loạt khi phần lớn khách đã đặt thìa ở tư thế xong. Nếu bạn ăn quá chậm vì mải nói, cả bàn phải chờ; nếu ăn quá nhanh, bạn ngồi trước một chiếc đĩa trống trong khi mọi người vẫn đang múc.
Cách giữ nhịp đơn giản là liếc nhìn đĩa của chủ tiệc và người ngồi hai bên. Khi họ còn khoảng một nửa, bạn cũng nên ở khoảng đó. Đang được hỏi chuyện thì đặt thìa xuống, trả lời trọn câu rồi mới ăn tiếp, không vừa múc vừa nói. Nếu thấy mình chậm hơn hẳn, bạn có thể dừng sớm và để lại một ít; không ai đếm số thìa súp còn trong đĩa.
Với anh Tâm ở bữa tiệc đối tác, cách này giúp anh vừa trò chuyện được với vị khách ngồi bên phải vừa không bị bỏ lại khi món khai vị được dọn ra. Anh để ý thấy người ăn ung dung nhất bàn không phải người ăn nhanh nhất, mà là người luôn đặt thìa xuống đúng lúc người khác bắt đầu nói.
Những tình huống khó với hai món đầu
Hai món đơn giản này vẫn có lúc gây khó, nhất là khi bạn đang trò chuyện với người bên cạnh. Mỗi tình huống dưới đây đều có cách gỡ nhẹ nhàng.
- Bánh mì quá cứng, bẻ rơi vụn khắp bàn: bẻ sát mặt đĩa bánh mì, vụn rơi ra khăn bàn thì để nguyên, phục vụ sẽ dùng dụng cụ gạt vụn trước món tráng miệng.
- Súp quá nóng: cứ để thìa trong đĩa, quay sang trò chuyện một lúc. Không thêm đá, không rót nước lọc vào súp.
- Không ăn được súp: có thể nếm một hai thìa cho phải phép rồi đặt thìa xuống tư thế xong, hoặc đơn giản là không đụng tới. Phục vụ sẽ dọn khi tới lượt.
- Súp bắn lên áo: chấm nhẹ bằng mặt sạch của khăn ăn, nói một câu nhẹ nếu người bên cạnh để ý, rồi xin phép ra ngoài xử lý nếu vết lớn.
- Lỡ cầm nhầm đĩa bánh mì của người bên cạnh: nhận nhẹ một câu, mời họ dùng đĩa của mình, không cần làm lớn chuyện.
Trong cả hai món, điều người cùng bàn nhận thấy rõ nhất không phải là bạn có thuộc quy tắc hay không, mà là bạn có ăn trong yên lặng và vẫn trò chuyện thoải mái được hay không.
Câu hỏi thường gặp
Bánh mì kẹp sẵn bơ tỏi thì có phải phết thêm không?
Không cần. Bánh mì bơ tỏi đã được nướng sẵn với bơ, bạn chỉ bẻ từng miếng nhỏ để ăn. Nếu bánh cắt sẵn thành lát, cầm cả lát và cắn từng miếng nhỏ là chấp nhận được.
Được ăn bánh mì trước khi món đầu tiên ra không?
Được, nhất là khi bánh mì đã được đặt sẵn và chủ tiệc đã bắt đầu. Chỉ nên ăn vài miếng nhỏ để không no sớm, và đừng ăn hết phần của mình trước khi khai vị ra.
Súp dọn trong chén có quai thì có được cầm lên uống không?
Với chén nhỏ có hai quai, sau khi đã dùng thìa múc phần nhân, bạn có thể cầm quai nâng lên uống phần nước còn lại. Ở bữa rất trang trọng, cứ dùng thìa tới cuối cho chắc.
Thêm muối tiêu vào súp trước khi nếm có bất lịch sự không?
Nên nếm trước rồi mới nêm. Thêm gia vị ngay khi chưa nếm dễ bị hiểu là bạn đánh giá món trước khi ăn. Khi cần, nhờ người bên cạnh chuyền cả lọ muối và tiêu cùng lúc.
Súp có miếng bánh mì nướng nổi bên trên thì ăn thế nào?
Dùng cạnh thìa ấn nhẹ cho bánh thấm súp rồi múc cùng nước, mỗi lần một miếng nhỏ. Không gắp miếng bánh ra đĩa bánh mì, cũng không dùng tay nhặt lên ăn, vì bánh đã thấm súp sẽ nhỏ giọt khắp bàn.
Ăn bánh mì kiểu Việt ở tiệc buffet có cần theo quy tắc này không?
Ở tiệc đứng hoặc buffet thân mật, bạn có thể ăn tự nhiên hơn. Tinh thần chung vẫn là miếng nhỏ, ăn gọn, không vừa nhai vừa nói, để luôn sẵn sàng trò chuyện với người bên cạnh.