Ở tiệc đứng, bạn lấy mỗi lượt vài món vừa đủ trên một chiếc đĩa nhỏ, cầm đĩa và ly gọn trong tay trái để tay phải còn rảnh bắt tay, trao danh thiếp. Ăn xong một lượt thì đặt đĩa lên khay thu dọn hoặc bàn phụ, lượt sau lấy đĩa mới. Đứng cách bàn món vài bước để người khác lấy, và không đứng ở lối đi hay cửa ra vào.
Tiệc đứng là kiểu tiệc của các buổi khai trương, ra mắt sản phẩm, tiệc chiêu đãi sau hội thảo và nhiều tiệc cưới hiện đại. Mục đích của nó là để mọi người đi lại, trò chuyện với nhiều người; đồ ăn chỉ là phần đệm. Vì thế lễ nghi ở tiệc đứng xoay quanh một câu hỏi: làm sao vừa ăn, vừa cầm ly, vừa trò chuyện mà không vướng tay vướng chân.
Hiểu đúng tiệc đứng: trò chuyện là chính, đồ ăn là phụ
Chị Trang, trưởng phòng truyền thông một công ty ở TP Hồ Chí Minh, được mời dự tiệc ra mắt sản phẩm của đối tác. Bữa tiệc bắt đầu lúc sáu giờ tối, sau phần giới thiệu là tiệc đứng. Chị đến trong trạng thái đói vì làm việc cả chiều, lấy một đĩa đầy, rồi loay hoay suốt nửa giờ không bắt tay được ai vì hai tay bận. Đó là bài học nhiều người từng trải qua.
Tiệc đứng không được thiết kế để thay một bữa tối no. Món thường là miếng nhỏ, ăn bằng một hai lần cắn, để người dự có thể vừa cầm vừa nói. Nếu biết buổi tiệc rơi vào giờ ăn tối mà mình sẽ đói, ăn nhẹ trước khi đi là cách khôn ngoan. Bạn sẽ thoải mái hơn nhiều khi không phải canh bàn món.
Một điểm khác với tiệc ngồi: ở tiệc đứng, bạn được chủ động đi lại, rời một nhóm này sang nhóm khác. Người tổ chức mong khách giao lưu, nên đứng một chỗ suốt buổi cạnh bàn món hay chỉ trò chuyện với người quen là bỏ lỡ mục đích của bữa tiệc. Phần làm quen người lạ có nhiều kỹ năng riêng; ở đây chỉ bàn chuyện tay, đĩa và chỗ đứng.
Cầm đĩa và ly bằng một tay
Đây là kỹ năng then chốt của tiệc đứng. Không phải ai cũng làm được ngay, nhưng tập vài lần ở nhà với một chiếc đĩa nhỏ và một ly nước là quen tay.
- Cầm đĩa nhỏ bằng tay trái, ngón cái đặt trên mép đĩa, các ngón còn lại đỡ bên dưới.
- Kẹp chân ly giữa ngón trỏ và ngón giữa, đáy ly tựa lên mặt đĩa ở góc gần người, hoặc dùng loại đĩa có rãnh giữ ly nếu ban tổ chức có.
- Giữ khăn giấy nhỏ dưới đáy đĩa hoặc quấn quanh chân ly để không trượt tay.
- Tay phải dùng để cầm nĩa xiên hoặc cầm món ăn bằng tay khi món đó là món ăn tay.
- Khi cần bắt tay, đặt nĩa xuống đĩa, lau nhẹ đầu ngón tay bằng khăn giấy rồi mới đưa tay.
Nếu thấy không giữ nổi cả hai, chọn một: lúc ăn thì đặt ly lên bàn cao gần nhất, lúc trò chuyện thì cầm ly và để đĩa lại. Không ai bắt bạn phải cầm cả hai cùng lúc suốt buổi; việc đó chỉ cần khi đang di chuyển. Nếu bạn mang túi xách tay, chọn loại có dây đeo vai để hai bàn tay còn trống cho đĩa và ly.
Lấy món: ít, từng lượt, theo hàng
Theo chiều xếp của bàn món. Bàn món thường được xếp theo thứ tự món nguội, món nóng, món ngọt. Đi theo chiều đó, không chen ngang vào giữa hàng để lấy một món mình thích.
Mỗi lượt lấy ba bốn miếng nhỏ. Đĩa tiệc đứng thường nhỏ. Lấy quá nhiều khiến đĩa nặng, khó cầm và dễ đổ. Bạn có thể quay lại bao nhiêu lượt tuỳ ý. Ba miếng nhỏ cũng vừa đủ để bạn ăn xong trước khi có người tới bắt chuyện.
Dùng kẹp, thìa phục vụ của từng món. Không dùng nĩa của mình lấy món chung, không dùng cùng một chiếc kẹp cho món mặn và món ngọt. Đặt kẹp lại đúng khay sau khi lấy, cán quay ra ngoài cho người sau dễ cầm.
Không ăn ngay tại bàn món. Lấy xong, rời khỏi bàn món vài bước rồi mới ăn. Đứng ăn ngay trước khay khiến người phía sau không lấy được. Đứng trò chuyện trước bàn món cũng vậy, dù bạn không ăn.
Lượt sau dùng đĩa mới. Đĩa đã dùng mang theo mầm bệnh và nước sốt sang khay chung. Đặt đĩa cũ lên khay thu dọn hoặc bàn phụ, lấy đĩa mới ở đầu bàn món.
Đứng ở đâu: chỗ nên và chỗ nên tránh
Ở tiệc đứng, chỗ đứng của bạn quyết định bạn có trò chuyện được hay không, và có cản đường người khác hay không. Bảng dưới là cách đọc nhanh một sảnh tiệc khi bạn mới bước vào.
| Chỗ | Nên hay tránh | Lý do |
|---|---|---|
| Ngay trước bàn món | Tránh | Chắn người khác lấy món, và câu chuyện liên tục bị cắt |
| Cửa ra vào, lối phục vụ | Tránh | Phục vụ bưng khay phải vòng qua, dễ va chạm |
| Cạnh bàn cao đứng | Nên | Có chỗ đặt ly, đĩa khi cần rảnh tay |
| Giữa sảnh, cách bàn món vài bước | Nên | Dễ gặp người, dễ nhập nhóm và rời nhóm |
| Góc tường, sau cột | Tránh lâu | Hợp để nghỉ vài phút, nhưng đứng cả buổi là tự tách mình |
| Cạnh sân khấu khi có phát biểu | Tránh | Chắn tầm nhìn của người khác và của người quay phim |
Khi có phần phát biểu giữa tiệc, ngừng ăn, đặt đĩa lên bàn cao, quay về phía người nói. Tiếp tục ăn uống hay trò chuyện to trong lúc người khác phát biểu là điều người tổ chức nhận ra rất rõ. Khi người phát biểu nâng ly chúc mừng, bạn nâng ly của mình, dù đó là ly nước, rồi mới quay lại câu chuyện đang dở. Nếu điện thoại rung giữa phần phát biểu, để yên, xem sau.
Những món khó ăn khi đứng và cách chọn
Không phải món nào ở tiệc đứng cũng dễ ăn khi đứng. Biết trước món khó giúp bạn tránh những tình huống vướng víu, nhất là khi bạn đang trò chuyện với đối tác hay cấp trên.
- Món nhiều nước sốt: dễ nhỏ giọt lên áo. Chọn khi bạn đứng gần bàn cao và không đang nói chuyện quan trọng.
- Món có xương, vỏ: tôm còn vỏ, cánh gà. Cần chỗ bỏ vỏ và khăn lau tay, nên lấy ít.
- Món cần dao: miếng thịt to cần cắt. Ở tiệc đứng thường không có dao, bỏ qua nếu không có chỗ ngồi.
- Món một miếng: bánh nhỏ, xiên que, cuốn nhỏ. Đây là món lý tưởng vì cắn một lần là xong.
- Món ngọt có kem: dễ dính môi, ăn vào cuối buổi khi bạn đã trò chuyện xong với những người cần gặp.
Xiên que ăn xong thì đặt lên đĩa của mình hoặc khay thu dọn, không cầm que đi khắp sảnh và không cắm lại vào khay món. Vỏ tôm, xương nhỏ thì để gọn một góc đĩa, che bằng khăn giấy nếu tiện. Món cầm tay như bánh cuốn nhỏ hay bánh mì kẹp mini thì cắn hai lần là hết; nếu miếng quá to, đứng gần bàn cao, đặt đĩa xuống rồi mới ăn để không phải vừa cầm ly vừa đỡ vụn bánh. Trước khi bắt tay ai đó sau món cầm tay, lau sạch đầu ngón tay là việc không được quên.
Câu tự hỏi trước khi đi và những điều không cần làm
Tiệc đứng ít quy tắc hơn tiệc ngồi, nhưng chuẩn bị trước vẫn giúp bạn thong thả hơn. Chị Trang sau lần đầu vụng về đã tự lập một danh sách ngắn, đọc lại trước mỗi buổi chiêu đãi.
- Buổi tiệc rơi vào giờ nào? Nếu là giờ ăn tối mà món chỉ là miếng nhỏ, có nên ăn lót dạ trước không?
- Mình đến để gặp ai? Biết trước hai ba người cần chào giúp bạn không bị cuốn vào một nhóm suốt buổi.
- Mình có mang danh thiếp không, để ở túi nào cho dễ lấy bằng một tay?
- Trang phục có túi hay túi xách nhỏ đeo chéo để rảnh hai tay không?
- Về bằng phương tiện gì? Nếu tự lái xe thì quyết từ trước là chỉ dùng đồ uống không cồn.
Những điều không cần làm: không cần thử hết mọi món trên bàn, không cần ở tới khi tiệc tàn, không cần cầm ly rượu chỉ để có thứ gì đó trong tay. Một ly nước cũng làm tròn vai trò đó, và giúp bạn tỉnh táo suốt buổi.
Lỡ tay ở tiệc đứng và cách rời tiệc gọn gàng
Chị Trang làm rơi một miếng bánh sốt kem xuống sàn khi đang bắt tay. Cách xử lý ở tiệc đứng cũng giống ở mọi nơi trang trọng: không cúi xuống nhặt giữa đám đông, báo khẽ với phục vụ gần nhất, rồi đứng dịch sang một bên để không ai giẫm phải. Nếu đổ đồ uống lên áo người khác, xin lỗi ngay, đưa khăn giấy, và hỏi họ có cần phục vụ hỗ trợ không, thay vì tự tay lau giúp.
Khi muốn ra về, bạn trả đĩa và ly trên tay về khay thu dọn hoặc bàn phụ trước, không đặt ly vơi lên bậu cửa sổ hay bàn trưng bày sản phẩm. Sau đó tìm chủ tiệc hoặc người mời mình để chào một câu ngắn và cảm ơn. Nếu chủ tiệc đang bận tiếp người khác, chờ một khoảng nghỉ hoặc nhờ người trong ban tổ chức chuyển lời, rồi nhắn một tin cảm ơn sau.
Ở tiệc đứng có rượu, luôn có lựa chọn nước trái cây, nước khoáng hay trà. Bạn cầm ly nước suốt buổi vẫn hoàn toàn đường hoàng. Nếu đã uống rượu bia, dù chỉ một ly, đừng tự lái xe về; gọi xe hoặc đi cùng người không uống.
Câu hỏi thường gặp
Tiệc đứng có được ngồi không?
Nếu ban tổ chức có bố trí ghế dọc tường hay bàn ngồi nhỏ, bạn được ngồi, nhất là người lớn tuổi, người mang thai hay người mỏi chân. Chỉ nên tránh ngồi cả buổi một chỗ nếu bạn đến để gặp gỡ.
Có nên lấy món cho người đi cùng không?
Lấy giúp một đĩa cho người lớn tuổi hoặc người đang bận tay là cử chỉ tử tế. Với người cùng tuổi, hỏi trước họ muốn món gì, không lấy sẵn đĩa đầy rồi đưa vì họ có thể không ăn được.
Khi đang ăn có người tới chào thì làm thế nào?
Nuốt hết miếng đang ăn, đặt nĩa xuống đĩa, chuyển đĩa sang tay trái, lau đầu ngón tay rồi bắt tay. Nếu miệng đang đầy, cười và giơ tay ra hiệu chờ một chút là đủ để người kia hiểu.
Có được mang đồ ăn ở tiệc đứng về nhà không?
Không nên tự lấy đồ ăn mang về. Nếu chủ tiệc chủ động mời mang về phần còn dư vào cuối buổi, bạn có thể nhận và cảm ơn. Đó là quyết định của chủ tiệc chứ không phải của khách.
Phục vụ đi mời món bằng khay thì lấy thế nào?
Lấy một miếng bằng khăn giấy hoặc xiên đi kèm, nói lời cảm ơn. Không lấy nhiều miếng một lúc, và nếu đang dở câu chuyện, chỉ cần lắc nhẹ đầu kèm nụ cười để từ chối.
Tiệc đứng kéo dài bao lâu thì nên về?
Thường không cần ở tới cuối. Với tiệc chiêu đãi sau hội thảo, ở lại khoảng một tiếng, gặp được những người cần gặp và chào chủ tiệc trước khi về là đủ lịch sự.