QuyenQuy.comQuyền Quý
Lễ nghi khi tiếp khách quốc tế

Đi công tác nước ngoài lần đầu: lễ nghi khi làm khách của đối tác ở nước bạn

Lần đầu sang làm việc với đối tác ở nước ngoài: chuẩn bị gì về giờ giấc, trang phục, quà mang theo, ăn uống khi được mời, từ chối rượu và cảm ơn sau chuyến đi.

Vietnamese businesswoman with a small rolling suitcase walking into a quiet foreign office lobby, morning light through glass walls, wide shot from behind

Đi công tác nước ngoài lần đầu, phép lịch sự quan trọng nhất là quan sát và làm theo chủ nhà: đến đúng giờ theo giờ địa phương, mặc nhỉnh hơn một chút so với mức bạn đoán, mang một món quà nhỏ có câu chuyện, thử món chủ nhà mời và từ chối khéo những gì không dùng được, rồi gửi lời cảm ơn trong vòng vài ngày sau chuyến đi.

Khi tiếp khách ở nhà, bạn là người đặt nhịp. Khi sang nước người, bạn là khách, và phần lớn việc của khách là để ý, hỏi đúng lúc và không làm chủ nhà khó xử. Bài này đi theo trình tự một chuyến công tác: trước khi đi, ngày đầu gặp, trong bữa ăn, ngoài giờ làm việc và sau khi về.

Tình huống: chuyến đi đầu tiên của một kế toán trưởng

Chị Linh làm kế toán trưởng một công ty cà phê ở Lâm Đồng. Lần đầu tiên chị được cử sang làm việc năm ngày với một nhà rang xay đối tác ở châu Âu để thống nhất quy trình đối soát. Chị nói tiếng Anh đủ dùng, nhưng chưa từng ăn một bữa tối công việc ở nước ngoài, chưa từng ở khách sạn một mình nơi xa, và lo nhất là làm điều gì thất lễ mà không biết.

Người đi trước khuyên chị một câu: "Không cần biết hết, chỉ cần biết hỏi". Chị lập một danh sách câu hỏi gửi người liên lạc phía đối tác trước chuyến đi: giờ làm việc thường bắt đầu lúc nào, trang phục văn phòng ra sao, có bữa tối nào đã được sắp xếp không, chị nên gặp những ai. Mỗi câu trả lời bớt cho chị một nỗi lo.

Chị cũng hỏi đồng nghiệp từng làm việc với đối tác này những chuyện nhỏ: mọi người gọi nhau bằng tên hay họ, có thói quen tặng quà không, bữa trưa thường ăn ở đâu. Thông tin từ người trong cuộc bao giờ cũng sát hơn mọi bài hướng dẫn chung.

Trước khi đi: chuẩn bị cho đúng nước, đúng người

Một tuần trước chuyến đi, chị Linh làm lần lượt:

  1. Ghi giờ địa phương cho mọi cuộc hẹn và đặt đồng hồ phụ trên điện thoại, để không nhầm khi trả lời thư từ Việt Nam.
  2. Tìm hiểu vài nét cơ bản về nơi đến: cách chào hỏi, thói quen đúng giờ, tập quán về tiền bồi dưỡng ở nhà hàng, khách sạn, những ngày lễ địa phương trong tuần công tác.
  3. Chuẩn bị trang phục: nhỉnh hơn một chút so với mức đoán, ví dụ mang theo áo khoác vest dù đối tác có thể mặc thoải mái; bỏ bớt dễ hơn thêm vào.
  4. In danh thiếp có mặt tiếng Anh, tên gọi in rõ; mang đủ cho số người sẽ gặp và dư thêm.
  5. Chọn quà nhỏ, nhẹ, có câu chuyện về nơi mình làm việc, kiểm tra quy định mang đồ ăn, chất lỏng khi nhập cảnh.
  6. Học thuộc tên và chức danh của những người sẽ gặp, tập phát âm tên họ.

Điều không cần làm: không cần học thuộc hàng chục quy tắc văn hoá trên mạng. Một vài nét chính cộng với thói quen quan sát là đủ; quá nhiều quy tắc khiến bạn căng thẳng và cư xử gượng.

Ngày đầu gặp: đến sớm vừa đủ, để chủ nhà dẫn

Đến trước giờ hẹn khoảng mười phút. Đủ để qua cổng, đăng ký khách, chỉnh lại trang phục. Đến quá sớm khiến chủ nhà phải bỏ việc ra đón; đến muộn thì gần như ở đâu cũng không được ưa, ngay cả nơi mà người địa phương tự cho phép mình linh hoạt.

Chào theo cách của chủ nhà. Nếu chủ nhà đưa tay, bắt tay; nếu cúi chào, cúi đáp lại; nếu chào bằng lời và gật đầu, làm như vậy. Đừng tự áp cách của mình, cũng đừng cố diễn cách chào mà mình đọc được trên mạng.

Chờ được mời ngồi. Trong phòng họp, chờ chủ nhà chỉ chỗ. Ở nhiều nơi, chỗ ngồi của khách đã được tính trước theo vai.

Ghi tên ngay khi được giới thiệu. Sau mỗi lần trao danh thiếp, đặt danh thiếp trước mặt theo vị trí người ngồi, hoặc ghi nhanh vào sổ. Gọi lại tên người đó một lần trong câu chuyện để nhớ.

Trao quà vào lúc thích hợp. Thường là cuối buổi gặp đầu hoặc khi chia tay, không phải ngay lúc bắt tay. Quan sát chủ nhà; nếu họ tặng quà trước, bạn trao quà đáp lễ ngay sau đó.

Khi được mời ăn: thử, từ chối và chuyện thanh toán

Bữa ăn là phần chủ nhà thể hiện lòng hiếu khách. Phép chung ở hầu hết nơi: chờ chủ nhà ngồi và bắt đầu, thử một chút mỗi món được mời, khen thật lòng những gì bạn thích, và không bình luận chê món ăn hay so sánh với món ở nhà. Nếu có món bạn không ăn được vì sức khoẻ hay nếp ăn, nói ngắn khi gọi món hoặc trước khi món được chia: "Em xin lỗi, em không ăn được hải sản". Không cần giải thích dài.

Với đồ uống có cồn, bạn hoàn toàn có quyền không uống. Một câu như "Em xin phép dùng nước, em không uống rượu" là đủ, và ở hầu hết môi trường làm việc quốc tế, người ta không hỏi thêm. Nếu nâng ly, nâng bằng đồ uống của mình. Nếu đã uống, không lái xe; nếu được đưa về, cảm ơn và nhận lời.

Khi chủ nhà mời, họ trả. Đừng giành hoá đơn; giành trả ở nước người có thể khiến chủ nhà thấy lòng hiếu khách của họ bị từ chối. Nếu muốn đáp lễ, mời lại một bữa khác, nói trước để chủ nhà sắp xếp, hoặc đáp lễ khi họ sang Việt Nam. Với tiền bồi dưỡng phục vụ, theo tập quán nơi đến; nếu không chắc, hỏi đồng nghiệp chủ nhà một câu kín đáo.

Khi được mời đến nhà đối tác

Được mời đến nhà riêng là dấu hiệu tin cậy ở hầu hết các nước, và cũng là lúc nhiều người lúng túng nhất. Trước hết, hỏi giờ và địa chỉ cho rõ, hỏi có nên mang gì không. Ở nhiều nơi, khách mang theo một món nhỏ cho chủ nhà như hoa, hộp bánh hay món quà từ Việt Nam; với hoa, nhớ những điều kiêng về màu và số bông của nơi đến.

Đến đúng giờ hoặc muộn vài phút tuỳ tập quán; ở một số nước, đến nhà riêng sớm hơn giờ hẹn lại khiến chủ nhà bối rối vì chưa chuẩn bị xong. Để ý xem chủ nhà có cởi giày ở cửa không và làm theo. Khi ngồi vào bàn, chờ chủ nhà chỉ chỗ, chờ họ bắt đầu, và khen món ăn một cách cụ thể.

Đừng ở lại quá lâu. Khi bữa ăn xong và câu chuyện bắt đầu thưa dần, hoặc khi chủ nhà mời cà phê, trà lần cuối, đó thường là lúc khách xin phép về. Cảm ơn cả hai vợ chồng chủ nhà nếu cả hai có mặt, chào các thành viên khác trong nhà, và hôm sau nhắn một lời cảm ơn ngắn. Lời cảm ơn có nhắc món ăn cụ thể hay một câu chuyện trong bữa tối sẽ được nhớ lâu hơn lời cảm ơn chung chung.

Ngoài giờ làm việc: những điều khách nên để ý

Thời gian ngoài giờ làm việc cũng là lúc chủ nhà và người địa phương nhìn thấy bạn. Vài điều chị Linh tự nhắc mình:

  • Nói chuyện vừa đủ nghe ở nơi công cộng, trên tàu xe, trong thang máy, nhất là khi đi cùng đồng nghiệp người Việt.
  • Xếp hàng ở mọi nơi có hàng, đứng đúng phía trên thang cuốn theo thói quen địa phương; quan sát người khác trước khi làm.
  • Hỏi trước khi chụp ảnh người, ảnh trong văn phòng hay nhà máy của đối tác; nhiều nơi có quy định về bí mật sản xuất.
  • Không đăng ảnh hay nội dung buổi làm việc lên mạng xã hội khi chưa hỏi chủ nhà.
  • Nếu chủ nhà mời đi tham quan cuối tuần, nhận lời hoặc từ chối sớm, rõ ràng; đừng để họ chờ câu trả lời.
  • Giữ phòng khách sạn gọn, để lại lời cảm ơn và tiền bồi dưỡng cho người dọn phòng nếu đó là tập quán nơi đến.

Phần lớn những điều trên không phải quy tắc riêng của nước nào; đó là sự để ý đến người xung quanh, thứ được quý ở mọi nơi.

Sau chuyến đi và khi lỡ thất lễ

Trong vòng hai ba ngày sau khi về, gửi thư cảm ơn cho người tiếp chính, nhắc tên những người đã giúp, nhắc một chi tiết cụ thể của chuyến đi như bữa tối hay buổi tham quan, rồi tóm các việc đã thống nhất và mốc tiếp theo. Nếu chủ nhà đã tặng quà, nhắc đến món quà và cảm ơn. Khi đối tác sang Việt Nam, đó là lúc bạn đáp lễ trọn vẹn.

Nếu trong chuyến đi bạn lỡ làm điều gì không đúng, như đến muộn, gọi nhầm tên, từ chối món ăn chưa khéo, hãy xin lỗi ngắn ngay khi nhận ra, rồi sửa trong những lần sau. Không cần nhắc lại lỗi trong thư cảm ơn; cách bạn cư xử trong những ngày còn lại mới là lời xin lỗi được ghi nhận.

Chị Linh kết thúc chuyến đi với một cuốn sổ nhỏ ghi những điều học được: đối tác bắt đầu họp đúng phút, bữa trưa ngắn và nhẹ, mọi người gọi nhau bằng tên từ ngày đầu, quà được mở ngay và cảm ơn tại chỗ. Cuốn sổ ấy trở thành bản hướng dẫn cho người đi lần sau, và cũng là điều chị chuyển cho đồng nghiệp khi đối tác sang thăm Lâm Đồng.

Câu hỏi thường gặp

Đi công tác nước ngoài lần đầu nên mặc thế nào?

Nhỉnh hơn một chút so với mức bạn đoán: mang theo áo khoác vest hoặc trang phục công sở lịch sự, vì bỏ bớt dễ hơn thêm vào. Hỏi trước người liên lạc phía đối tác về trang phục văn phòng là cách chắc nhất.

Có cần mang quà khi sang làm việc với đối tác nước ngoài không?

Nên mang một món quà nhỏ, nhẹ, có câu chuyện về nơi mình làm việc, như trà, cà phê, đồ thủ công. Kiểm tra quy định mang đồ ăn, chất lỏng khi nhập cảnh và tránh những món mang nghĩa kiêng với người nhận.

Đối tác mời uống rượu mà mình không uống thì làm sao?

Nói ngắn rằng mình xin dùng nước hoặc đồ uống không cồn, rồi vẫn nâng ly bằng đồ uống đó. Ở hầu hết môi trường làm việc quốc tế, người ta tôn trọng lựa chọn này. Nếu đã uống thì không lái xe.

Được đối tác mời ăn có nên giành trả tiền không?

Không nên. Khi chủ nhà mời, họ trả; giành hoá đơn có thể khiến họ thấy lòng hiếu khách bị từ chối. Muốn đáp lễ, hãy mời lại một bữa khác có báo trước, hoặc đáp lễ khi họ sang Việt Nam.

Nên gửi thư cảm ơn sau chuyến công tác khi nào?

Trong vòng hai ba ngày sau khi về. Thư nên nhắc tên những người đã giúp, một chi tiết cụ thể của chuyến đi, các việc đã thống nhất và mốc tiếp theo. Nếu được tặng quà, nhắc và cảm ơn món quà đó.

Lỡ làm điều thất lễ khi đi công tác thì gỡ thế nào?

Xin lỗi ngắn ngay khi nhận ra và cư xử đúng trong những ngày còn lại. Không cần nhắc lại lỗi trong thư cảm ơn. Đối tác quốc tế quen với khách nước ngoài chưa biết hết, điều họ để ý là thái độ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138