Đúng giờ nơi trang trọng không phải lúc nào cũng là đến sớm: buổi lễ, buổi họp, buổi biểu diễn thì đến trước mười lăm đến hai mươi phút; tiệc có giờ đón khách thì đến trong khoảng giờ đón; còn tiệc ở nhà riêng thì đến đúng giờ hoặc muộn năm đến mười phút, tuyệt đối không đến sớm. Mỗi dịp có một cách hiểu chữ đúng giờ, và đọc đúng dịp quan trọng hơn là cố đến thật sớm.
Bài này đưa ra bảng giờ đến theo từng loại dịp, cách tính ngược giờ xuất phát cho chắc, việc nên làm nếu lỡ đến quá sớm, cách báo trễ sao cho chủ nhà dễ xoay xở, cách vào phòng khi chương trình đã bắt đầu, và cả chuyện ít ai nghĩ tới là rời về đúng lúc.
Bảng giờ đến theo từng loại dịp
Bảng sau là mức phổ biến ở nước ta với các dịp hay gặp. Khi thiệp mời ghi rõ giờ đón khách và giờ khai mạc, lấy giờ trên thiệp làm chuẩn.
| Dịp | Nên có mặt | Vì sao | Tránh |
|---|---|---|---|
| Lễ khai trương, lễ ký kết, hội nghị | Trước giờ khai mạc 15 đến 20 phút | Kịp ký sổ, nhận chỗ ngồi, chào chủ nhà | Bước vào lúc người dẫn chương trình đã lên sân khấu |
| Tiệc cưới ở nhà hàng | Trong khoảng giờ đón khách, trước giờ làm lễ | Kịp chúc mừng gia đình ở cửa và ngồi trước khi lễ bắt đầu | Đến khi đã dọn món |
| Tiệc ở nhà riêng | Đúng giờ hoặc muộn 5 đến 10 phút | Chủ nhà cần những phút cuối để chuẩn bị | Đến sớm dù chỉ năm phút |
| Bữa ăn với đối tác ở nhà hàng | Trước giờ hẹn 5 đến 10 phút nếu bạn là người mời; đúng giờ nếu là khách | Người mời cần ổn định bàn, đón khách | Để khách ngồi chờ người mời |
| Buổi biểu diễn, hoà nhạc | Trước giờ mở màn 20 đến 30 phút | Nhiều nơi không cho vào sau khi đã mở màn | Chạy vào lúc đèn đã tắt |
| Lễ tang, viếng | Trong khung giờ gia đình thông báo | Gia đình sắp xếp đón theo từng đợt | Đến vào giờ gia đình nghỉ, giờ ăn |
Một mẹo đọc thiệp: nếu thiệp ghi "đón khách lúc 17 giờ 30, khai tiệc lúc 18 giờ 30", thì khoảng giữa hai mốc là lúc bạn nên có mặt. Đến đúng 18 giờ 30 nghĩa là bạn sẽ bỏ lỡ phần chào hỏi, và có thể bước vào giữa lúc lễ đang diễn ra.
Tính ngược giờ xuất phát cho chắc
Chị Mai là giáo viên ở Lâm Đồng, được mời dự lễ trao giải của một quỹ học bổng tổ chức ở trung tâm tỉnh, cách nhà gần một tiếng xe. Lần trước chị đến muộn vì không tính đến chuyện tìm chỗ gửi xe. Lần này chị tính ngược theo các bước sau.
- Lấy giờ cần có mặt theo bảng ở trên, không phải giờ ghi trên thiệp. Ví dụ lễ khai mạc lúc 9 giờ thì giờ có mặt là 8 giờ 40.
- Trừ thời gian từ chỗ gửi xe đến chỗ ký sổ, kể cả đi thang máy và hỏi đường. Ở những toà nhà lớn, đoạn này có thể mất mười phút.
- Trừ thời gian tìm chỗ gửi xe, thường là mười phút ở trung tâm vào giờ cao điểm.
- Trừ thời gian di chuyển theo bản đồ, rồi cộng thêm một phần ba cho kẹt xe, mưa, đường lạ.
- Trừ thời gian chuẩn bị cuối ở nhà: mặc áo khoác, kiểm tra điện thoại, mang quà, khoá cửa. Ít nhất mười phút.
- Con số cuối cùng là giờ bước ra khỏi cửa. Đặt chuông nhắc sớm hơn mười lăm phút để bắt đầu chuẩn bị.
Chị Mai nói phần thêm một phần ba cho đường đi là phần quan trọng nhất, vì người ta luôn ước lượng thời gian di chuyển theo lần đi suôn sẻ nhất mình từng có. Nếu đến nơi sớm hơn dự kiến, phần còn lại của bài sẽ cho bạn biết nên làm gì.
Lỡ đến quá sớm thì làm gì
Đến sớm hơn giờ mở cửa đón khách là tình huống nhiều người gặp, và nhiều người xử lý bằng cách cứ đi thẳng vào. Ở hội trường, nhà hàng, điều đó khiến ban tổ chức phải bỏ dở việc chuẩn bị cuối để tiếp bạn. Ở nhà riêng, nó khiến chủ nhà phải ra mở cửa trong lúc tóc chưa khô, bàn chưa bày xong.
Cách xử lý tốt nhất là chờ ở chỗ khác. Ngồi trong xe, đi dạo một vòng quanh khu phố, ghé quán nước gần đó, ngồi ở sảnh chờ của toà nhà. Mười lăm phút dư ra cũng là lúc tốt để soi gương chỉnh trang, đọc lại tên những người sẽ gặp, kiểm tra quà đã có thiệp kèm chưa.
Nếu không có chỗ nào để chờ, chẳng hạn trời mưa và nhà chủ ở cuối con hẻm, nhắn tin cho chủ nhà: "Em đến sớm rồi, em đợi ở đầu hẻm, anh chị cứ chuẩn bị thong thả, đúng giờ em vào." Câu nhắn này cho chủ nhà quyền chọn mời bạn vào sớm hoặc không, mà không ai phải khó xử.
Với buổi lễ có sổ ký tên, đến sớm mười lăm phút là đúng, không phải quá sớm. Quá sớm là khi bạn thấy nhân viên còn đang kê bàn ghế, chưa ai ngồi ở bàn đón khách. Lúc đó, lùi ra sảnh ngoài chờ đến khi bàn đón khách đã sẵn sàng.
Báo trễ: báo lúc nào, nói gì
Báo ngay khi biết sẽ trễ, không đợi đến giờ hẹn. Kẹt xe từ lúc xuất phát mà đợi đến đúng giờ mới nhắn là đã muộn cho người chờ. Báo sớm cho chủ nhà thời gian xoay xở, chẳng hạn bắt đầu trước hoặc dời món.
Nói rõ sẽ trễ bao nhiêu phút. "Em đến muộn khoảng hai mươi phút ạ" giúp người kia tính toán. "Em đến muộn một chút" thì không. Nếu không chắc, nói con số lớn hơn một chút; đến sớm hơn lời báo luôn dễ chịu hơn đến muộn hơn lời báo.
Mời người kia đừng đợi. "Anh chị cứ bắt đầu trước, em đến sẽ vào nhẹ nhàng." Câu này gỡ cho chủ nhà khỏi thế khó là để cả bàn ngồi chờ một người.
Không kể lể lý do dài. Một chữ "kẹt xe" hay "có việc đột xuất" là đủ. Chi tiết dài về đoạn đường bị ngập không giúp ai cả, và người nghe đôi khi thấy giống lời biện hộ.
Báo cho đúng người. Tiệc lớn thì báo người phụ trách đón khách hoặc người mời trực tiếp, không nhắn vào nhóm chung. Bữa ăn với đối tác thì báo chính người hẹn, và nếu bạn là người mời, báo cả nhà hàng để họ giữ bàn.
Vào phòng khi chương trình đã bắt đầu
Dù đã tính kỹ, đôi khi vẫn đến muộn. Cách bước vào lúc này quyết định người khác nhớ bạn như người đến muộn hay không nhớ gì cả.
- Dừng ở cửa vài giây để nhìn. Đang có phát biểu, đang làm lễ hay đang giải lao? Nếu đang có nghi thức quan trọng, chờ ở cửa đến khi kết thúc.
- Vào từ cửa phụ hoặc cửa sau nếu có. Đi sát tường, không đi qua khoảng giữa sân khấu và khán phòng.
- Ngồi ở chỗ trống gần nhất. Không đi tìm chỗ được xếp sẵn nếu phải đi ngang nhiều hàng ghế. Nhân viên có thể dẫn bạn về đúng chỗ vào lúc giải lao.
- Không chào hỏi ngay. Gật đầu với người ngồi cạnh là đủ. Việc chào chủ nhà và xin lỗi để dành cho lúc giải lao.
- Không hỏi người bên cạnh đã đến phần nào. Ngồi nghe vài phút, bạn sẽ tự theo kịp.
Ở nhà hát, buổi hoà nhạc, nhiều nơi chỉ cho vào ở quãng nghỉ giữa các tiết mục. Nhân viên sẽ hướng dẫn, việc của bạn là chờ đúng chỗ họ chỉ và không thương lượng.
Khi người khác đến muộn: chờ bao lâu, đón thế nào
Đúng giờ cũng có nghĩa là biết chờ người khác cho đẹp. Bạn đã có mặt ở nhà hàng đúng hẹn với một đối tác, mười lăm phút trôi qua chưa thấy ai. Nhắn một tin hỏi thăm nhẹ là hợp lý: "Em đã đến bàn rồi, anh cứ đi thong thả nhé." Câu này vừa báo vị trí vừa không trách móc.
Trong lúc chờ, gọi một ly nước, nhưng chưa gọi món nếu bạn là khách. Nếu bạn là người mời và đối tác báo trễ khá lâu, gọi sẵn món khai vị để khi khách đến không phải chờ thêm. Không lướt điện thoại cả thời gian chờ đến mức khách bước tới mà bạn còn đang cúi xuống màn hình; mười phút trước giờ khách dự kiến đến, cất máy đi và ngồi hướng về phía cửa.
Khi người đến muộn bước vào, đứng dậy đón như bình thường, không nhìn đồng hồ, không nói "anh đến muộn quá". Nếu họ xin lỗi, đáp gọn "dạ không sao, em cũng vừa ngồi" hoặc "đường giờ này đông lắm anh". Người đến muộn đã đủ ngại, một câu đón nhẹ nhàng giúp buổi gặp bắt đầu vui vẻ hơn mọi lời nhắc nhở.
Với chờ quá lâu mà không có tin, khoảng bốn mươi lăm phút, có thể gọi điện hỏi một lần. Nếu vẫn không liên lạc được, nhắn một tin lịch sự rằng bạn xin phép về trước và hẹn dịp khác.
Rời về đúng lúc cũng là một phần của đúng giờ
Người ta hay nghĩ đúng giờ chỉ là chuyện đến, nhưng rời về đúng lúc cũng quan trọng như vậy. Ở bữa tiệc tại nhà riêng, khách ngồi lại quá lâu khiến chủ nhà mệt mà không tiện nói. Ở buổi lễ, khách về quá sớm, nhất là khi phần chính chưa xong, cho thấy bạn chỉ đến cho có mặt.
Với tiệc tại nhà, dấu hiệu nên về là khi chủ nhà bắt đầu dọn bàn, mời trà lần cuối, hoặc khi các khách khác đã đứng dậy. Bữa tối thường kết thúc trong khoảng hai đến ba tiếng. Nếu chủ nhà nhiệt tình giữ lại, ngồi thêm một chút là được, nhưng đừng để họ phải giữ đến lần thứ ba.
Với buổi lễ, nếu bắt buộc phải về sớm, báo trước cho chủ nhà từ lúc đến: "Em xin phép về trước phần giao lưu vì có việc lúc bảy giờ." Khi đi, chọn lúc chuyển phần, đến chào chủ nhà một câu ngắn rồi ra bằng cửa gần nhất.
Lời chào ra về nên ngắn hơn lời chào lúc đến. Kéo dài màn chào tạm biệt ở cửa, nhất là khi chủ nhà còn nhiều khách khác, là một cách giữ chân chủ nhà mà nhiều người không nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Đi ăn tiệc ở nhà người khác có nên đến sớm để phụ giúp không?
Chỉ khi chủ nhà đã nhờ hoặc bạn đã hỏi và họ đồng ý. Nếu muốn giúp, hỏi trước một hai ngày. Tự ý đến sớm để phụ dễ khiến chủ nhà vừa phải chuẩn bị vừa phải tiếp bạn.
Thiệp cưới ghi 18 giờ thì nên đến lúc mấy giờ?
Nếu thiệp chỉ ghi một mốc giờ, thường đó là giờ đón khách, nên đến trong khoảng từ đúng giờ đó đến khoảng ba mươi phút sau, trước khi làm lễ. Hỏi người quen cùng dự nếu chưa chắc phong tục ở địa phương đó.
Người mời đến muộn thì khách có nên gọi món trước không?
Nếu người mời đã nhắn bảo bắt đầu trước thì gọi đồ uống và món khai vị nhẹ. Nếu chưa có lời nhắn, gọi đồ uống và chờ, có thể nhắn hỏi thăm một câu nhẹ nhàng sau mười lăm phút.
Đến trễ buổi họp với đối tác thì xin lỗi thế nào cho đủ?
Khi vào, xin lỗi ngắn gọn một câu, không kể lý do dài, rồi bắt vào việc ngay. Sau buổi họp, có thể nhắn cảm ơn họ đã chờ. Lời xin lỗi kéo dài lấy thêm thời gian của người đã phải đợi.
Người lớn tuổi hay đến rất sớm thì có nên bắt chước không?
Không cần. Nhiều người lớn tuổi quen đến sớm, và chủ nhà thường đã tính trước điều này. Bạn cứ theo giờ hợp với dịp; đến sớm theo người khác có thể làm chủ nhà phải tiếp thêm một nhóm trước giờ.
Có nên báo trễ chỉ năm phút không?
Với buổi lễ hoặc bữa ăn đã đặt giờ, nên báo, vì năm phút với người đang ngồi chờ dài hơn bạn nghĩ. Với tiệc tại nhà, trễ năm phút nằm trong mức bình thường, không cần báo.