QuyenQuy.comQuyền Quý
Phong thái cá nhân

Giọng nói vừa đủ nghe nơi trang trọng: âm lượng, tốc độ, tiếng cười và nói qua bàn

Giọng quá to ở bàn tiệc, nói nhanh khi hồi hộp, cười vang giữa sảnh: cách chỉnh âm lượng theo khoảng cách, chậm nhịp nói và tự nhận ra khi giọng to dần lên.

two Vietnamese colleagues talking quietly with heads slightly inclined at a round dinner table, other guests blurred in background, soft amber light, eye level shot

Giọng nói vừa đủ nghe nơi trang trọng là giọng mà người bạn đang nói cùng nghe rõ, còn người ở bàn bên cạnh không nghe được nội dung. Thước đo không phải là to hay nhỏ, mà là khoảng cách: nói với người ngồi kề thì chỉ cần giọng như trong phòng khách nhà mình, nói với cả bàn tám người thì cao hơn một nấc, còn gọi người ở xa thì không gọi mà đi đến.

Người có giọng to thường không biết mình to, còn người có giọng nhỏ lại hay bị hỏi lại đến mức ngại nói. Bài này đưa ra một bảng âm lượng theo bối cảnh, giải thích vì sao giọng tự to lên trong buổi tiệc, cách chỉnh tốc độ nói, tiếng cười, cách nói ở bàn tròn đông người và một bài tập hai tuần để tự nghe lại giọng mình.

Vừa đủ nghe là bao nhiêu: thước đo theo khoảng cách

Đơn giản nhất là hình dung từng vòng tròn quanh mình. Giọng chỉ nên chạm tới vòng tròn của những người đang tham gia câu chuyện, không tràn ra vòng ngoài.

Bối cảnhAi cần ngheMức giọng nên dùngDấu hiệu đang quá to
Nói với người ngồi kề ở bàn tiệcMột người, cách nửa sải tayNhư nói chuyện trong phòng khách yên tĩnhNgười ngồi bên kia của bạn quay sang nhìn
Nói chung với cả bàn tám đến mười ngườiCả bànCao hơn một nấc, hướng mặt vào giữa bànBàn bên cạnh ngừng nói để nghe
Trò chuyện nhóm đứng ở tiệc đứngBa bốn người trong vòngNhư khi nói với cả bàn, kèm nghiêng người vàoPhải hét để át tiếng nhạc
Sảnh nhà hát, phòng triển lãmNgười đi cùngGần như thì thầm, sát taiNhân viên hoặc người lạ nhìn về phía bạn
Gọi phục vụMột người ở xa vài métKhông gọi, giơ tay hoặc chờ ánh mắtCả phòng nghe tiếng "em ơi"
Nói điện thoại nơi đông ngườiNgười ở đầu dâyThấp hơn nói trực tiếp, vì máy thu rất nhạyBạn nghe rõ giọng mình vang lại

Dòng cuối hay bị bỏ qua. Micro điện thoại đủ nhạy để bắt giọng thì thầm, nhưng người ta vẫn có thói quen nói to hơn bình thường khi gọi, nhất là khi chung quanh ồn. Bước ra chỗ yên tĩnh dễ hơn là cố nói to.

Vì sao giọng tự to lên trong buổi tiệc

Anh Tùng là kỹ sư giám sát công trình ở Hải Phòng. Mười năm nói chuyện giữa tiếng máy trộn bê tông khiến giọng anh mặc định ở mức cao. Lần đầu dự tiệc tri ân khách hàng của công ty, anh kể một câu chuyện vui ở bàn mình và nhận ra cả ba bàn quanh đó quay sang. Không ai nói gì, nhưng anh ngượng suốt buổi.

Giọng to lên trong tiệc có ba nguyên nhân phổ biến. Thứ nhất là tiếng ồn nền: nhạc, tiếng bát đĩa, tiếng người khác nói. Khi ồn tăng, ai cũng vô thức nói to hơn để nghe được chính mình, và vì mọi người cùng làm vậy nên cả phòng to dần lên. Thứ hai là hào hứng: câu chuyện vui, gặp bạn cũ, giọng tự bật cao. Thứ ba là đồ uống có cồn, vốn làm người ta kém nhạy với âm lượng của chính mình. Đây cũng là một lý do để chọn đồ uống không cồn, hoặc uống rất ít, ở những buổi bạn cần giữ phong thái.

Biết ba nguyên nhân này giúp bạn tự kiểm tra đúng lúc. Khi nhạc vừa bật lớn, khi vừa gặp người quen, khi đã qua ly thứ hai, đó là ba thời điểm nên hạ giọng chủ động một nấc. Anh Tùng giờ có một thói quen: mỗi lần bắt đầu kể chuyện, anh nghiêng người về phía trước. Khi khoảng cách ngắn lại, giọng tự hạ theo mà không phải cố.

Tốc độ nói và khoảng ngừng

Hồi hộp làm người ta nói nhanh. Ở buổi gặp quan trọng, nhiều người nói nhanh gấp rưỡi bình thường mà không biết. Người nghe phải căng tai, hỏi lại, và chính người nói càng hồi hộp hơn. Cách hãm lại đơn giản nhất là kết thúc mỗi câu cho trọn, có dấu chấm trong giọng, rồi mới sang câu tiếp.

Khoảng ngừng không phải là im lặng khó xử. Dừng một nhịp trước khi trả lời một câu hỏi cho thấy bạn đang nghĩ thật. Dừng một nhịp sau khi nói tên người hay tên công ty giúp người nghe kịp nhớ. Nhiều người sợ khoảng lặng nên lấp bằng "à", "ờ", "kiểu như là", nghe vội vàng hơn nhiều so với một nhịp im.

Hạ giọng ở cuối câu. Câu kể kết thúc bằng giọng đi xuống nghe chắc chắn. Câu kể mà cuối câu lại nhấc giọng lên như câu hỏi khiến người nghe thấy bạn đang không chắc điều mình nói, dù nội dung hoàn toàn đúng.

Giọng nhỏ thì nói chậm hơn, không cần to hơn. Người có giọng nhỏ thường bị hỏi lại vì nói nhanh và nuốt âm cuối, không phải vì âm lượng. Nói chậm lại, phát âm rõ phụ âm cuối như "t", "c", "ng", bạn sẽ thấy người ta nghe rõ mà không phải nâng giọng.

Tiếng cười, tiếng gọi và những âm thanh nhỏ khác

Ngoài lời nói, có những âm thanh khác cũng làm thay đổi cảm nhận của người chung quanh về bạn. Chúng nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần trong một buổi tiệc.

  • Tiếng cười. Cười thoải mái là tốt, nhưng cười phá lên kèm vỗ bàn hay ngả người ra sau thì vang khắp phòng. Cười trong miệng, nhìn về phía người kể chuyện, đủ để họ biết câu chuyện của họ vui.
  • Gọi phục vụ. Không gọi "em ơi" vọng qua phòng, không búng tay, không gõ ly. Nhìn về phía phục vụ, khi họ nhìn lại thì giơ nhẹ tay ngang vai. Nếu họ quay lưng, chờ một lúc hoặc nhờ phục vụ đi ngang gần bàn.
  • Gọi người quen ở xa. Đi đến gần, hoặc chờ họ nhìn về phía mình rồi gật đầu, giơ tay chào. Gọi tên to qua phòng là kéo cả phòng nhìn vào cả hai người.
  • Tiếng thở dài, tặc lưỡi. Khi đợi món lâu hay nghe một điều không vừa ý, những âm này lọt ra rất tự nhiên và người bên cạnh nghe rõ hơn bạn nghĩ.
  • Tiếng ăn uống. Húp, nhai thành tiếng, cạo thìa vào đáy bát. Phần này đã có trong các bài về bàn tiệc, nhưng đáng nhắc vì nó cũng là một phần của âm lượng bạn tạo ra.

Tự hỏi một câu đơn giản: âm thanh này có cần thiết cho ai không? Tiếng nói với người đang trò chuyện là cần. Tiếng gọi qua phòng, tiếng vỗ bàn khi cười thì không ai cần, và đó là những âm thanh nên bớt trước.

Nói ở bàn tròn đông người: không nói vắt qua ai

Bàn tròn mười người là nơi âm lượng khó giữ nhất. Bạn muốn nói với người ngồi đối diện, cách cả mặt bàn rộng, nên giọng tự nâng lên. Kết quả là mọi cuộc trò chuyện nhỏ khác trên bàn bị át đi, và người ngồi giữa hai đầu câu chuyện phải ngả người ra sau để nhường.

Nguyên tắc ở bàn tròn: nói chủ yếu với hai người ngồi hai bên mình. Khi cả bàn cùng một câu chuyện chung, chẳng hạn chủ tiệc đang kể hoặc mọi người nâng ly, thì hướng giọng vào giữa bàn, nâng một nấc, nói ngắn. Khi câu chuyện chung tan ra thành từng cặp, quay lại với người bên cạnh.

Nếu bạn thật sự cần nói một điều với người ngồi bên kia bàn, chẳng hạn hỏi họ có cần lấy giúp món gì, thì chờ họ nhìn sang rồi nói ngắn, kèm cử chỉ. Chuyện dài thì để lúc giải lao hoặc khi đứng dậy di chuyển.

Một tình huống hay gặp: người ngồi cạnh bạn có giọng to và đang kéo cả bàn vào câu chuyện của họ. Bạn không cần nhắc họ. Cách nhẹ nhàng là đáp lại với giọng thấp hơn hẳn, người kia thường sẽ tự hạ giọng theo vì muốn nghe bạn. Nếu không, cứ để câu chuyện đi theo nhịp của họ, đó là bữa tiệc chung chứ không phải buổi kiểm tra.

Hai tuần tự nghe lại và chỉnh giọng mình

Không ai biết rõ giọng mình nghe thế nào với người khác cho đến khi tự nghe lại. Bài tập sau không cần thầy, chỉ cần điện thoại và mười phút mỗi tối.

  1. Tối đầu tiên, ghi âm bạn kể lại một chuyện trong ngày, khoảng hai phút, đặt điện thoại cách mình bằng khoảng cách người ngồi đối diện ở bàn ăn.
  2. Nghe lại và ghi ra ba điều: tốc độ có nhanh không, cuối câu có bị nhấc giọng không, có bao nhiêu lần "à, ờ".
  3. Tuần thứ nhất, mỗi tối kể lại một chuyện, chỉ tập trung sửa một điều. Thường nên sửa tốc độ trước, vì nói chậm lại kéo theo cả rõ âm và bớt từ đệm.
  4. Tuần thứ hai, ghi âm một cuộc trò chuyện thật với người nhà trong bữa cơm, có xin phép họ. Nghe lại xem giọng bạn so với giọng người khác cùng bàn thế nào.
  5. Nhờ một người thân tín, đồng nghiệp hoặc bạn đời, nháy mắt ra hiệu ở buổi đông người nếu thấy giọng bạn to dần. Một tín hiệu đã thoả thuận trước đỡ ngượng hơn nhiều so với một lời nhắc.
  6. Cuối tuần thứ hai, ghi âm lại đúng câu chuyện của tối đầu tiên và so sánh hai bản.

Đừng cố đổi chất giọng. Giọng trầm, giọng cao, giọng địa phương đều không phải vấn đề. Thứ bạn chỉnh chỉ là âm lượng và tốc độ, hai thứ hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Lỡ nói quá to hoặc quá nhỏ thì gỡ thế nào

Khi nhận ra mình vừa nói quá to, chẳng hạn bàn bên cạnh quay sang, cách gỡ là hạ giọng ngay ở câu tiếp theo, không dừng lại xin lỗi cả phòng. Nếu một người cụ thể nhìn bạn, gật đầu nhẹ với họ kèm nụ cười ngắn. Thế là đủ để họ hiểu bạn đã nhận ra.

Nếu điều bạn nói to lại là chuyện riêng, chẳng hạn bình luận về một người đang có mặt, thì không có cách gỡ nào gọn hơn việc không nói tiếp chủ đề đó và tìm lúc nói chuyện riêng, xin lỗi người liên quan nếu họ đã nghe thấy. Bài học rút ra là chuyện về người vắng mặt hay có mặt đều không hợp để nói ở bàn tiệc.

Ngược lại, khi bị hỏi lại lần thứ hai, đừng nhắc lại y nguyên với cùng tốc độ. Nghiêng người về phía người hỏi, nói chậm hơn và chọn câu ngắn hơn. Nếu phòng quá ồn, gợi ý "mình ra ngoài sảnh một lát cho dễ nghe anh nhé" thường được đón nhận vui vẻ.

Với người khác nói quá to, nhất là người lớn tuổi hoặc người khiếm thính, không nhắc họ trước mặt mọi người. Phần lớn họ không biết, và một câu nhắc trước đông người khiến họ ngượng hơn nhiều so với cái khó chịu nhỏ bạn đang chịu.

Câu hỏi thường gặp

Giọng tự nhiên to có phải là thiếu lịch sự không?

Không. Giọng to là đặc điểm, không phải lỗi. Chỉ khi âm lượng làm người khác không trò chuyện được hoặc nghe được chuyện riêng của bạn thì mới cần chỉnh. Chỉnh bằng cách rút ngắn khoảng cách với người nghe dễ hơn là cố nén giọng.

Nói nhỏ quá có bị coi là thiếu tự tin không?

Người nghe phải hỏi lại nhiều lần thường đoán bạn ngại hoặc chưa chắc. Cách khắc phục là nói chậm và rõ âm cuối hơn là nói to. Nhìn vào mắt người nghe khi nói cũng giúp lời rõ hơn đáng kể.

Ở tiệc có nhạc lớn thì nói chuyện thế nào?

Đứng gần hơn, nghiêng người vào, nói ngắn. Nếu cần trao đổi điều quan trọng, rủ người kia ra hành lang hoặc khu vực yên tĩnh. Cố át tiếng nhạc chỉ khiến cả hai mệt và cả phòng to thêm.

Cười to khi nghe chuyện vui có bị coi là kém duyên không?

Cười thoải mái là phản hồi đẹp cho người kể. Chỉ nên tiết chế các động tác đi kèm như vỗ bàn, ngả người, đập vai người bên cạnh, và để ý nếu đang ở nơi cần yên tĩnh như nhà hát hay buổi lễ.

Làm sao biết mình đang nói quá nhanh?

Dấu hiệu dễ thấy là người nghe hỏi lại, hoặc bạn hụt hơi giữa câu. Ghi âm một đoạn hai phút và đếm số câu; nếu bạn không kịp nghe rõ từng chữ khi nghe lại, người khác cũng vậy.

Có nên nhắc người đi cùng nói nhỏ lại không?

Nếu là người thân, có thể thoả thuận trước một tín hiệu nhỏ như chạm nhẹ tay. Với đồng nghiệp hay cấp trên thì không nhắc giữa đông người; bạn tự hạ giọng khi đáp lại, người kia thường hạ theo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138