Với hầu hết sự cố ở bàn tiệc, cách gỡ gồm ba nhịp: xử lý ngay phần thiết yếu, nhờ phục vụ phần còn lại, rồi quay lại câu chuyện như bình thường. Rơi dao thì để nguyên dưới sàn và xin bộ mới; đổ nước thì dựng ly, chặn nước bằng khăn ăn và gọi phục vụ; xương cá trong miệng thì đưa ra bằng đầu nĩa hoặc đầu ngón tay một cách kín đáo rồi đặt lên mép đĩa.
Không ai đi qua nhiều bữa tiệc mà chưa từng làm rơi, làm đổ hay hóc một cái gì đó. Người được đánh giá là có phong thái không phải người chưa bao giờ gặp sự cố, mà là người gặp sự cố vẫn bình thản, không làm to chuyện, không bắt cả bàn phải dừng lại vì mình. Bài này đi qua từng tình huống, theo thứ tự từ nhỏ tới khó.
Bảng tra nhanh: sự cố nào, làm gì ngay, nhờ ai
Anh Hưng, trưởng phòng mua hàng ở Bắc Ninh, dự bữa tối tiếp đoàn khách từ châu Âu. Trong một bữa ba tiếng, anh gặp hai sự cố: làm rơi nĩa và để một mẩu xương cá trong miệng. Bảng dưới là phiên bản gọn của những gì anh làm, để bạn tra được trong mười giây.
| Sự cố | Làm ngay | Nhờ phục vụ | Không làm |
|---|---|---|---|
| Rơi dao, nĩa, thìa | Để nguyên dưới sàn | Xin bộ mới | Cúi xuống nhặt, lau rồi dùng lại |
| Đổ ly nước | Dựng ly, chặn nước bằng khăn ăn | Lau bàn, thay khăn | Lấy cả xấp khăn giấy chà |
| Đổ sốt lên khăn trải bàn | Dùng thìa gạt phần đặc về đĩa | Phủ khăn sạch lên vết | Lấy nước lau ngay tại chỗ |
| Xương, hạt trong miệng | Đưa ra bằng đầu nĩa hoặc ngón tay, đặt mép đĩa | Không cần | Nhổ vào khăn ăn |
| Thức ăn quá nóng | Uống một ngụm nước lạnh | Không cần | Nhả ra đĩa |
| Dính thức ăn trên răng | Xin phép ra ngoài | Không cần | Dùng tăm, ngón tay xỉa ngay tại bàn |
| Ho, hắt hơi liên tục | Quay mặt khỏi bàn, che bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy | Xin nước ấm | Ngồi ho thẳng vào bàn |
Điểm chung: phục vụ ở nhà hàng tử tế đã gặp mọi sự cố trong bảng này nhiều lần mỗi tuần. Nhờ họ không phải là phiền, mà là để mọi việc được làm đúng và bạn được quay lại với câu chuyện.
Rơi dao nĩa và đổ ly: hai sự cố hay gặp nhất
Khi nĩa rơi khỏi tay anh Hưng xuống thảm, phản xạ đầu tiên của anh là cúi xuống nhặt. Ở nhà, đó là việc đúng. Ở bàn tiệc, cúi người xuống dưới gầm bàn khiến đầu bạn biến mất giữa câu chuyện, ghế xô lệch, và người ngồi cạnh phải dịch chân. Cách gọn là để nguyên, khẽ ra hiệu cho phục vụ, nói nhỏ "em xin một chiếc nĩa khác" và tiếp tục câu chuyện. Phục vụ sẽ mang nĩa mới và nhặt chiếc cũ khi dọn bàn.
Trường hợp dao rơi ra phía lối đi, nơi có người có thể giẫm phải, bạn có thể nhặt lên nhanh nếu nó nằm ngay cạnh chân, rồi đặt lên mép bàn phía ngoài cho phục vụ lấy đi. Không đặt chiếc dao đã chạm sàn trở lại khăn bàn cạnh đĩa của mình.
Đổ ly nước là sự cố gây chú ý hơn. Việc đầu tiên là dựng ly lên để không đổ thêm. Việc thứ hai là chặn nước bằng khăn ăn của mình, đặt khăn lên vệt nước chứ không chà, để nước không chảy về phía người bên cạnh. Việc thứ ba là gọi phục vụ. Nếu nước bắn sang người bên cạnh, xin lỗi ngay một câu ngắn và đưa họ khăn sạch. Đừng xin lỗi quá năm lần trong năm phút sau đó; một lời xin lỗi thật lòng có giá trị hơn mười lời lặp lại.
Xương cá, hạt, sụn trong miệng: đưa ra kín đáo
Đây là sự cố khiến nhiều người ngại nhất, vì nó liên quan tới miệng. Nguyên tắc chung khá đơn giản: thứ gì đi vào miệng bằng dụng cụ nào thì đi ra bằng dụng cụ đó, trừ xương nhỏ và hạt thường được đưa ra bằng đầu ngón tay.
- Ngừng nhai, không cố nuốt mẩu xương sắc.
- Dùng lưỡi đẩy mẩu xương lên đầu môi.
- Đưa đầu nĩa hoặc đầu ngón cái và ngón trỏ lên môi, lấy mẩu xương ra một cách tự nhiên, có thể khẽ đưa tay kia che miệng.
- Đặt mẩu xương ở mép đĩa của mình, phía trên, không đặt lên khăn bàn hay đĩa bánh mì.
- Nếu mẩu xương to, che bằng một mẩu rau hoặc phần thức ăn còn lại để người khác không phải nhìn thấy.
Không nhổ xương vào khăn ăn. Khăn ăn sẽ đi theo bạn suốt bữa và có thể làm rơi mẩu xương ra lúc bạn lau miệng. Nếu cảm thấy xương mắc ở cổ họng, đừng ngồi cố chịu: xin phép rời bàn ngay, uống nước, và nhờ người đi cùng hỗ trợ nếu cần. Khi hóc nặng, khó thở, đó là tình huống cần cấp cứu, mọi phép lịch sự đều xếp sau.
Thức ăn dính răng, son trên ly và những chuyện nhỏ của gương mặt
Thấy mình bị dính thức ăn trên răng. Bạn có thể đưa lưỡi gỡ kín đáo nếu được, hoặc uống một ngụm nước. Nếu không xong, xin phép rời bàn vào phòng vệ sinh. Dùng tăm tại bàn, kể cả có che tay, ở bữa trang trọng vẫn nên tránh.
Thấy người khác bị dính thức ăn. Nếu bạn thân với người đó hoặc ngồi ngay cạnh, khẽ ra hiệu bằng cách chạm nhẹ vào răng của mình kèm ánh mắt, hoặc nói nhỏ chỉ đủ họ nghe. Không nói to trước cả bàn. Với người không quen, cứ để họ tự phát hiện là lựa chọn an toàn.
Son môi để lại vệt đậm trên ly. Chấm môi bằng khăn ăn trước khi uống. Nếu vết đã có, dùng ngón cái lau nhẹ mép ly một cách kín đáo, rồi xoay ly để uống ở cùng một vị trí.
Chảy nước mắt, nước mũi vì món cay. Uống một ngụm nước hoặc ăn một miếng cơm, bánh mì. Cần lau thì dùng khăn giấy riêng, quay mặt khỏi bàn. Nếu không dừng được, xin phép rời bàn vài phút.
Bị nấc cụt giữa bữa. Uống vài ngụm nước nhỏ liên tục, nín thở nhẹ. Nếu kéo dài, xin phép ra ngoài một lúc. Không cần xin lỗi sau mỗi tiếng nấc.
Ho, hắt hơi và cảm thấy không khoẻ giữa bữa
Chị Nhung, kế toán ở Hải Phòng, bị dị ứng thời tiết, ngồi được nửa bữa tiệc tất niên thì bắt đầu hắt hơi liên tục. Ho hay hắt hơi một lần thì quay mặt khỏi bàn, che bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy, không che bằng lòng bàn tay rồi lại cầm dao nĩa. Nếu liên tục, cách lịch sự nhất là xin phép rời bàn: "Em xin phép ra ngoài một chút ạ". Không cần giải thích bệnh tình.
Nếu bạn biết mình đang ốm, sổ mũi hay ho từ trước, cân nhắc báo vắng với chủ tiệc thay vì cố đến. Một lời báo sớm, kèm lý do sức khoẻ, được hầu hết chủ tiệc thông cảm hơn là một vị khách ho suốt bữa bên cạnh người lớn tuổi hay trẻ nhỏ.
Trường hợp cảm thấy chóng mặt, buồn nôn hay không khoẻ thật sự, đứng dậy rời bàn ngay, không chờ hết món. Báo cho người đi cùng hoặc nhân viên nhà hàng. Sau đó nhắn cho chủ tiệc một câu ngắn để họ không lo lắng. Không ai trách một người rời bàn vì lý do sức khoẻ; điều họ lo là bạn cố ngồi rồi xảy ra chuyện lớn hơn.
Phòng trước sự cố: thói quen nhỏ từ lúc ngồi xuống
Phần lớn sự cố ở bàn tiệc bắt nguồn từ vài thói quen nhỏ có thể sửa được. Anh Hưng sau bữa tiệc ấy tự rút ra danh sách dưới đây, và từ đó hiếm khi phải gọi phục vụ xin dao nĩa mới. Những bước này không tốn công, chỉ cần làm thành nếp.
- Khi ngồi xuống, kéo ghế vừa đủ sát để bụng cách mép bàn khoảng một gang tay; ngồi quá xa là nguyên nhân hàng đầu khiến thức ăn rơi trên đường từ đĩa lên miệng.
- Đặt ly của mình hơi lùi vào trong, không để sát mép bàn hay sát cùi chỏ.
- Khi nói chuyện có cử chỉ tay, đặt dao nĩa xuống trước; bàn tay cầm dao vung lên là cách nhanh nhất để hất đổ ly.
- Với món nhiều xương như cá nguyên con, gà chặt, ăn chậm và gỡ xương trên đĩa trước khi đưa lên miệng.
- Chuyển điện thoại sang im lặng và để trong túi, không đặt trên bàn cạnh ly nước.
Những thói quen này cũng khiến bạn trông thong thả hơn trong mắt người khác. Người ngồi ngay ngắn, tay đặt gọn, ly để đúng chỗ thường được nhận xét là điềm đạm, dù họ chẳng làm gì đặc biệt.
Sau sự cố: nói gì, không nói gì
Phần quan trọng nhất của mọi sự cố là những phút ngay sau đó. Người cùng bàn sẽ nhìn bạn để biết nên phản ứng thế nào: bạn bình thản thì họ bình thản theo.
- Một lời xin lỗi ngắn với người bị ảnh hưởng là đủ. Ví dụ "Em xin lỗi chị, em vụng quá", rồi thôi.
- Không đổ lỗi cho ai: không trách phục vụ đặt ly gần, không trách bàn chật, kể cả khi điều đó là thật.
- Không kể lại sự cố thành chuyện cười kéo dài: một câu đùa nhẹ về chính mình là được, ba câu là quá.
- Không nhắc lại sự cố của người khác: khi người bên cạnh làm đổ ly, bạn giúp đưa khăn, rồi chuyển câu chuyện sang hướng khác.
- Cảm ơn phục vụ đã hỗ trợ: một lời cảm ơn rõ ràng khi họ thay khăn, mang dao mới.
Nếu sự cố làm hỏng quần áo của người khác, như đổ nước sốt lên áo khách bên cạnh, sau bữa tiệc bạn có thể nhắn hỏi thăm và đề nghị lo phần giặt. Đề nghị đó có thể không được nhận, nhưng nó cho thấy bạn coi trọng người kia.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xin lỗi cả bàn khi làm đổ ly nước?
Không cần xin lỗi cả bàn. Bạn xin lỗi người bị ảnh hưởng trực tiếp, nếu có, rồi nhờ phục vụ. Xin lỗi cả bàn khiến sự cố nhỏ thành tâm điểm của mọi người.
Ăn phải món quá cay không chịu được thì làm thế nào?
Uống một ngụm sữa, nước hoặc ăn thêm cơm, bánh mì để dịu vị cay. Không nhả miếng đang ăn ra đĩa. Phần còn lại của món đó bạn để nguyên, không cần giải thích với chủ tiệc.
Làm vỡ ly ở nhà hàng có phải đền không?
Ở đa số nhà hàng, ly vỡ do sơ ý của khách thường không bị tính tiền, nhưng mỗi nơi có quy định riêng. Bạn chỉ cần xin lỗi phục vụ và hỏi nhẹ có cần thanh toán không, đừng tự nhặt mảnh vỡ.
Thấy có tóc hay dị vật trong món thì nói thế nào?
Đặt dao nĩa xuống, gọi khẽ phục vụ và nói riêng với họ. Không nói to trước bàn, nhất là khi bạn là khách của người khác, vì điều đó khiến chủ tiệc bị khó xử.
Lỡ ợ hơi giữa bàn tiệc thì phải làm sao?
Che miệng bằng khăn ăn, nói khẽ một câu "xin lỗi" và tiếp tục. Không cần giải thích hay đùa về chuyện đó, mọi người thường bỏ qua ngay nếu bạn bình thản.
Đang ăn thì điện thoại đổ chuông thì xử lý ra sao?
Tắt chuông ngay mà không xem màn hình lâu. Nếu là cuộc gọi khẩn, xin phép rời bàn để nghe. Tốt nhất là chuyển điện thoại sang chế độ im lặng trước khi ngồi vào bàn tiệc.