Trước khi trao, một món quà cần qua năm việc kiểm: gỡ hết tem giá và hoá đơn, xem bao bì có móp bẩn không, chọn túi đựng hợp dịp, gắn thiệp có tên người tặng ở chỗ dễ thấy, và tính đường đi để quà đến tay còn nguyên. Mười phút soát tối hôm trước tránh được phần lớn những cảnh ngượng lúc trao.
Bài này không dạy kỹ thuật gấp giấy hay buộc nơ, mà đi vào phần hay bị bỏ qua: những chi tiết nhỏ làm người nhận thấy được chăm chút hay thấy món quà được mua vội. Có một bảng soát để in ra hoặc lưu lại, các lỗi hay gặp và cách sửa nhanh khi bạn phát hiện sót lúc đã đứng trước cửa nhà người nhận.
Vì sao phần hoàn thiện lại quan trọng hơn ta nghĩ
Anh Tâm, chủ một xưởng in nhỏ ở Hải Phòng, chuẩn bị quà cảm ơn cho một khách hàng lâu năm. Món đồ được chọn kỹ, gói ở cửa hàng rất đẹp. Đến khi khách mở ra trước mặt anh, dưới đáy hộp vẫn dán nguyên tem mã vạch có in giá, còn bên trong rơi ra tờ hoá đơn gấp tư. Khách cười bảo không sao, anh Tâm thì đỏ mặt suốt buổi.
Người nhận thường không nhớ món quà đắt hay rẻ, nhưng nhớ cảm giác lúc mở. Một tem giá sót lại làm câu chuyện chuyển từ tấm lòng sang con số, dù con số lớn hay nhỏ. Một hộp móp góc làm người nhận nghĩ món quà bị nhét vội vào cốp xe. Một tấm thiệp không ghi tên khiến họ phải đoán ai tặng. Không chi tiết nào là lỗi lớn, nhưng gộp lại thì làm phai đi công sức chọn quà.
Tinh thần "quý mà không phô" thể hiện rõ ở đây: không cần giấy gói cầu kỳ, không cần hộp nhiều tầng, chỉ cần sạch, gọn, không để lộ những thứ thuộc về chuyện mua bán. Phần hoàn thiện là để người nhận thấy được quan tâm, không phải để món quà trông to hơn.
Bảng soát mười phút trước khi đi
Làm theo thứ tự từ trong ra ngoài. Mỗi dòng chỉ mất một hai phút, cả bảng xong trong lúc chờ nước sôi.
| Việc kiểm | Cách làm | Hay sót ở đâu |
|---|---|---|
| Tem giá, mã vạch | Lật đáy hộp, nhìn mặt sau sản phẩm, mặt trong nắp | Đáy chai, đáy lọ, mặt sau khung ảnh, sách có dán nhãn cửa hàng |
| Hoá đơn, phiếu bảo hành | Rút ra, cất riêng; phiếu bảo hành cần thì để vào phong bì nhỏ có ghi chú | Kẹp trong hộp, trong túi ni lông bọc sản phẩm |
| Tình trạng bao bì | Xem bốn góc hộp, nắp, dây buộc; lau bụi | Góc hộp bị móp do để dưới đồ khác |
| Thiệp và tên người tặng | Viết xong, để khô mực, gắn vào ngoài hộp hoặc trong túi | Thiệp để rời, rơi ra khi lấy quà |
| Túi đựng | Chọn túi giấy trơn, quai chắc, vừa cỡ hộp | Dùng lại túi in tên cửa hàng |
| Hướng dẫn dùng hoặc bảo quản | Ghi vào thiệp một dòng nếu cần | Đồ ăn tươi, cây cảnh, đồ cần lắp ráp |
Nếu quà được gói sẵn tại cửa hàng, vẫn nên mở hé một góc để kiểm tem giá bên trong, rồi dán lại. Nhân viên đóng gói thường gỡ tem ở mặt ngoài nhưng hay bỏ quên tem trên sản phẩm.
Tem giá, hoá đơn và phiếu đổi hàng: bỏ gì, giữ gì
Tem giá luôn gỡ. Dùng ngón tay miết từ một góc, nếu còn keo thì chấm nhẹ chút dầu ăn hoặc cồn lên giấy mềm rồi lau, thử trước ở chỗ khuất để chắc không làm phai bề mặt. Với tem dán trên hộp giấy dễ rách, cắt một miếng giấy trơn dán đè lên còn gọn hơn cạy rách hộp.
Hoá đơn không để trong quà. Bạn giữ hoá đơn ở nhà phòng khi cần đổi. Nếu người nhận cần đổi cỡ, họ sẽ nói và bạn mang đi đổi hộ, hoặc đưa riêng hoá đơn sau.
Phiếu đổi hàng không ghi giá thì được kèm. Một số cửa hàng có phiếu tặng quà chỉ ghi tên món, không ghi giá. Với quần áo, giày dép, phiếu này giúp người nhận tự đổi cỡ mà không phải ngại. Để phiếu trong một phong bì nhỏ, ghi "Phiếu đổi cỡ nếu cần".
Phiếu bảo hành đồ điện tử nên kèm. Đồ cần bảo hành mà thiếu phiếu thì người nhận chịu thiệt. Kiểm phiếu xem có in giá không; nếu có, che phần đó hoặc gửi riêng phiếu sau khi đã đăng ký bảo hành theo tên người nhận.
Chọn túi đựng và cách cầm cho hợp dịp
Túi đựng là thứ người nhận nhìn thấy đầu tiên, trước cả giấy gói. Một vài nguyên tắc giúp bạn chọn nhanh:
- Túi giấy trơn màu trầm hoặc kem hợp hầu hết dịp trang trọng: cảm ơn đối tác, thăm thầy cô, mừng tân gia sếp.
- Không dùng lại túi in tên cửa hàng nếu muốn tránh gợi chuyện giá. Túi siêu thị, túi ni lông thì chỉ dùng để mang trên đường, đến nơi thì bỏ ra.
- Túi vừa cỡ hộp, không để hộp nhỏ lọt thỏm trong túi lớn hay hộp to thò nửa ra ngoài.
- Quai chắc, đáy có bìa cứng với quà nặng như bình gốm, hộp trà sắt. Túi rách giữa đường là chuyện khó gỡ nhất.
- Giấy lót mỏng phủ lên trên giúp che món quà khỏi tò mò của người đi đường và tạo cảm giác mở từng lớp.
Khi trao, có hai cách đều ổn: trao cả túi để người nhận dễ cầm, hoặc rút hộp ra trao bằng hai tay rồi đặt túi bên cạnh. Ở buổi trang trọng hoặc khi trao cho người lớn tuổi, rút hộp ra trao trực tiếp thể hiện sự kính trọng rõ hơn. Ở buổi đông người, đưa cả túi giúp người nhận cất gọn nhanh.
Đưa quà đến nơi mà vẫn còn nguyên
Nhiều món đẹp ở nhà nhưng hỏng trên đường. Tính trước quãng đường giúp bạn không phải sửa chữa vội ở bãi đỗ xe.
- Quà để sẵn ở cửa từ tối hôm trước, cùng chỗ với chìa khoá, để không quên khi vội.
- Đi xe máy thì kẹp quà ở giữa người và tay lái hoặc đặt trong cốp có lót khăn, không treo ở móc trước nơi dễ va đập. Hộp lớn thì buộc chặt ở yên sau, bọc thêm túi chống mưa.
- Đi ô tô, đặt quà ở ghế sau có dây an toàn hoặc chèn chặt trong cốp, không để đồ khác đè lên.
- Hoa và bánh kem cần mát, mang đi sau cùng và đến nơi càng sớm càng tốt; mùa nắng không để trong xe đóng kín.
- Mang theo một túi giấy dự phòng gấp gọn và vài tấm thiệp trắng, phòng khi túi rách hoặc thiệp bị nhoè mưa.
- Trước khi vào, đứng lại vài giây kiểm lại một lượt: nơ còn chưa, góc hộp có bẹp, thiệp có còn.
Với quà đi xa bằng xe khách hay máy bay, bọc thêm một lớp ngoài để bảo vệ, đến nơi bóc lớp ngoài ra trước khi gặp người nhận. Không ai muốn nhận một hộp quà còn quấn băng keo đóng hàng.
Chuẩn bị nhiều phần quà cùng lúc: đánh dấu để không trao nhầm
Mỗi phần một mã nhỏ kín đáo. Khi chuẩn bị năm, mười phần quà cho một chuyến thăm đối tác hay một buổi cảm ơn cuối năm, các hộp thường giống hệt nhau. Dán một chấm màu hoặc ghi một chữ cái nhỏ dưới đáy túi, đối chiếu với danh sách trong điện thoại: chữ A cho giám đốc, chữ B cho trưởng phòng mua hàng. Không ghi tên người nhận lên túi theo kiểu dán nhãn, trông như hàng giao đi.
Quà khác cấp thì khác hình thức, không khác thái độ. Nếu phần cho lãnh đạo khác phần cho nhân viên, giữ cho túi đựng và thiệp cùng một kiểu để không ai nhìn sang túi người bên cạnh mà tự so. Phần khác biệt nằm bên trong hộp.
Có một hai phần dự phòng. Thường sẽ có thêm một người bạn không biết trước sẽ có mặt, như phó phòng mới về hay trợ lý đi cùng. Một phần dự phòng cùng kiểu, thiệp để trống tên, giúp bạn không phải đứng nhìn một người đứng ngoài cuộc trao quà.
Giao cho một người cầm danh sách. Khi đi theo đoàn, cử một người giữ danh sách và đưa đúng túi cho người trao, thay vì để mỗi người tự lục. Người trao chỉ việc nhìn người nhận và nói lời cảm ơn, không cúi xuống đọc mã dưới đáy túi.
Lỡ sai thì gỡ thế nào
Phát hiện tem giá khi đã đứng trước cửa: nếu kịp, xin vài giây gỡ đi; tem khó gỡ thì xoay mặt có tem vào phía trong túi và nhắn khéo sau buổi gặp nếu người nhận nhắc tới. Phát hiện khi người nhận đã mở: cười nhẹ, nói "Em sơ ý quá" và chuyển câu chuyện sang món quà. Đừng giải thích về giá, đừng nói "đồ này đang giảm giá nên rẻ lắm", câu đó làm mọi thứ tệ hơn.
Hộp bị móp trên đường: nếu móp nhẹ, đưa bình thường, người nhận sẽ thông cảm. Nếu hỏng bên trong như bánh vỡ, hoa gãy, nói thật một câu ngắn và hẹn mang món khác đến sau. Trao một món hỏng mà im lặng thì người nhận sẽ phát hiện lúc mở và cả hai cùng khó xử.
Quên thiệp: nhắn cho người nhận một tin nhắn ngắn trong ngày, nói rõ món quà là của bạn và gửi lời chúc. Tin nhắn ấy làm đúng việc của tấm thiệp, chỉ đến chậm vài giờ.
Đồ ăn sắp hết hạn: đây là lỗi nên phát hiện từ tối hôm trước, khi soát bảng kiểm. Bánh, trà, đồ khô mua sẵn từ lâu cần xem hạn dùng in trên vỏ; còn dưới một tháng thì nên đổi món, vì người nhận thường cất quà một thời gian mới dùng. Nếu người nhận đã nhận rồi bạn mới nhớ ra, nhắn khéo một câu "Hộp bánh em gửi nên dùng trong tháng này chị nhé", vẫn hơn để họ tự phát hiện.
Câu hỏi thường gặp
Có cần gỡ tem giá nếu quà được cửa hàng gói sẵn không?
Có. Cửa hàng thường gỡ tem ở mặt ngoài hộp nhưng hay bỏ sót tem trên sản phẩm bên trong, dưới đáy chai lọ hoặc mặt sau khung ảnh. Mở hé một góc kiểm rồi dán lại chỉ mất một phút.
Có nên để hoá đơn trong hộp quà để người nhận tiện đổi không?
Không nên để hoá đơn có ghi giá. Bạn giữ hoá đơn ở nhà, nếu người nhận cần đổi cỡ thì mang đi đổi hộ. Một số cửa hàng có phiếu đổi hàng không ghi giá, phiếu đó có thể để trong phong bì nhỏ kèm quà.
Dùng lại túi in tên cửa hàng để đựng quà có được không?
Ở dịp thân mật thì không sao. Ở dịp trang trọng như cảm ơn đối tác hay biếu người lớn, nên dùng túi giấy trơn để tránh gợi chuyện mua ở đâu, đắt hay rẻ. Túi trơn màu trầm hợp với hầu hết các dịp.
Tem giá dính keo khó gỡ thì làm sao?
Gỡ phần giấy trước, phần keo còn lại thì chấm nhẹ một ít dầu ăn hoặc cồn lên giấy mềm rồi lau. Luôn thử ở chỗ khuất trước vì một số bề mặt sơn hoặc giấy in dễ phai. Hộp giấy mỏng thì dán miếng giấy trơn đè lên còn hơn cạy rách.
Quà bị móp hộp trên đường có nên vẫn trao không?
Móp nhẹ ở bao bì thì vẫn trao bình thường. Nếu món bên trong bị hỏng, hãy nói thật một câu ngắn và hẹn gửi lại món khác. Trao món hỏng mà im lặng, người nhận phát hiện lúc mở sẽ khó xử hơn nhiều.
Quên viết thiệp thì có cần quay về lấy không?
Không cần. Trao quà kèm lời chúc bằng miệng, rồi trong ngày nhắn một tin ngắn ghi rõ món quà của bạn và lời chúc. Tin nhắn đó làm đúng việc của tấm thiệp, giúp người nhận không nhầm khi mở nhiều món.