Áo dài dự lễ trang trọng đẹp nhất khi nó đơn giản: một màu trơn hoặc hoạ tiết nhỏ, chất vải có độ rủ, tà dài quá gối chừng một gang tay, quần cùng tông hoặc trắng, giày kín mũi gót vừa phải. Màu chọn theo giờ diễn ra buổi lễ và theo vai của bạn trong buổi đó, không chọn theo việc muốn nổi bật.
Bài này đi qua từng chi tiết người ta hay phân vân: màu nào hợp buổi sáng, màu nào hợp buổi tối, khi nào tránh màu đỏ, vải nào nhăn nhanh, độ ôm bao nhiêu là vừa, đi giày gì, để tóc thế nào, và nam giới mặc áo dài ngũ thân dự lễ ra sao cho trang nghiêm mà không như diễn kịch. Cuối bài có danh sách tự kiểm và cách gỡ khi áo gặp sự cố giữa buổi.
Khi nào áo dài là lựa chọn tốt nhất
Cô Hạnh dạy văn ở một trường cấp ba tại Huế, năm nay được mời lên nhận giấy khen trong lễ kỷ niệm thành lập trường. Thiệp không ghi trang phục, nhưng cô biết hầu hết cô giáo sẽ mặc áo dài. Câu hỏi của cô không phải là có mặc hay không, mà là mặc chiếc nào trong tủ: chiếc đỏ cờ may từ dịp Tết, chiếc lụa xanh ngọc hay chiếc trắng vẫn mặc đi dạy.
Áo dài hợp gần như mọi mức trang phục từ lịch sự đến lễ phục tối, và đặc biệt hợp những buổi lễ có tính nghi thức: lễ tốt nghiệp, lễ khai giảng, lễ trao giải, lễ kỷ niệm thành lập cơ quan, lễ ra mắt, lễ đón khách quốc tế. Ở các buổi này, áo dài vừa đúng mức trang trọng vừa cho thấy sự tôn trọng với dịp lễ. Với khách nước ngoài, một người mặc áo dài đúng cách còn giúp họ hiểu đây là dịp quan trọng với chủ nhà.
Áo dài kém hợp hơn ở những buổi có nhiều vận động: tiệc ngoài trời trên cỏ, sự kiện đứng lâu và di chuyển liên tục, buổi có hoạt động tập thể. Lúc đó một bộ váy liền hoặc quần âu áo kiểu thực tế hơn. Nếu vẫn muốn mặc, chọn tà vừa phải, không quá dài, và chuẩn bị giày êm.
Chọn màu theo giờ, theo vai và theo dịp
Màu là thứ người xung quanh thấy đầu tiên. Bảng dưới là gợi ý theo thói quen phổ biến, không phải luật cứng; nếu đơn vị tổ chức có quy định màu riêng thì theo quy định đó.
| Hoàn cảnh | Màu nên chọn | Màu nên cân nhắc | Lý do |
|---|---|---|---|
| Lễ buổi sáng, ngoài trời | Trắng, kem, xanh nhạt, hồng phấn, vàng nhạt | Đen tuyền, đỏ thẫm | Màu sáng hợp ánh nắng, nhìn nhẹ nhàng |
| Lễ buổi tối trong sảnh | Xanh than, tím than, đỏ rượu, xanh rêu, đen có hoạ tiết nhỏ | Trắng trơn mỏng | Màu sâu lên đèn đẹp, trắng mỏng dễ bị xuyên dưới đèn |
| Bạn là người nhận giải, người phát biểu | Một màu đậm hơn số đông nửa bậc | Màu trùng phông sân khấu | Dễ nhận ra trong ảnh mà không loè loẹt |
| Bạn là khách mời thường | Màu trung tính hoặc pastel | Màu rực, hoạ tiết lớn | Khách không nên nổi hơn người được vinh danh |
| Lễ tốt nghiệp của con, em | Màu nhẹ, tươi | Màu quá sẫm | Ngày vui của người khác, bạn đứng cạnh |
| Lễ có không khí tưởng niệm | Trắng, đen, xám, xanh than | Đỏ, hồng, vàng tươi | Giữ không khí trang nghiêm |
Cô Hạnh chọn chiếc lụa xanh ngọc: không trùng với đồng phục trắng của học sinh, không chói như chiếc đỏ, lên ảnh đứng cạnh hiệu trưởng vẫn rõ. Chiếc đỏ cờ cô để dành cho dịp Tết và đám cưới người nhà, nơi màu đỏ là màu của niềm vui chung.
Chất vải, độ ôm và độ dài tà
Chọn vải có độ rủ. Lụa tơ tằm, lụa pha, gấm mỏng, nhung mỏng cho buổi tối trời mát đều rủ đẹp khi đi. Vải quá cứng làm tà áo đứng như tấm bìa; vải quá mỏng và bóng làm lộ đường may, lộ nếp nhăn khi ngồi lâu.
Thử ngồi trước khi quyết. Mặc áo, ngồi xuống ghế mười phút rồi đứng dậy. Nếu vạt trước nhăn thành từng nếp sâu thì chiếc áo đó không hợp buổi lễ phải ngồi hơn một tiếng. Những buổi lễ có phần ngồi dài nên chọn vải ít nhăn.
Ôm vừa, không bó. Áo dài đẹp ở chỗ ôm theo dáng người mà vẫn để thở được. Dấu hiệu áo quá chật: đường khuy cổ và khuy nách căng ra, nếp ngang hằn ở eo khi đứng thẳng, giơ tay lên thì vạt áo kéo lệch. Với buổi lễ dài, nới may thêm một chút là quyết định khôn ngoan.
Tà dài vừa đủ. Với buổi lễ phải lên xuống bậc thềm hay sân khấu, tà dài quá mắt cá dễ vướng gót giày. Độ dài an toàn là ngang bắp chân hoặc trên mắt cá vài phân. Tà chạm sàn chỉ nên mặc khi biết chắc không phải lên xuống nhiều.
Hoạ tiết nhỏ hoặc không có. Hoạ tiết lớn, kim sa, đính đá nhiều hợp sân khấu biểu diễn hơn buổi lễ. Trong ảnh tập thể, một chiếc áo trơn màu đẹp luôn nhìn trang nhã hơn chiếc áo nhiều chi tiết.
Quần, giày và áo trong: phần ít ai để ý nhưng ai cũng thấy
Quần áo dài thường là trắng hoặc cùng tông với áo. Quần trắng hợp hầu hết các màu áo và trông sạch sẽ; quần cùng tông làm dáng người liền mạch, hợp áo màu sẫm buổi tối. Điều nên tránh là quần khác màu tương phản mạnh, ví dụ áo xanh than quần đỏ, vì mắt người nhìn bị chia làm hai. Độ dài quần nên chạm mu bàn chân khi đi giày, không lộ mắt cá và không quét đất.
Giày kín mũi hoặc sandal có quai mảnh, gót từ năm đến bảy phân là chiều cao vừa giữ dáng vừa đi được lâu. Gót nhọn quá cao dễ lún vào khe gạch hay thảm cỏ, và khiến bạn bước ngắn, gượng. Màu giày nên gần màu quần hoặc màu da, như vậy chân trông dài và tà áo là điểm nhìn chính. Dép xỏ ngón, giày thể thao, giày búp bê đã sờn mũi là những thứ lộ rõ nhất dưới tà áo khi bạn bước lên sân khấu.
Áo trong là chi tiết hay bị quên. Áo dài lụa mỏng dưới đèn sân khấu có thể xuyên thấu; nên mặc áo lót màu da, không mặc áo trong có màu sẫm hay ren nổi. Ngồi gần đèn sân khấu hoặc chụp ảnh có đèn flash là lúc dễ lộ nhất. Thử bằng cách đứng trước đèn bàn trong phòng tối, nhìn qua gương.
Tóc, trang sức và túi cầm tay đi cùng áo dài
Áo dài đã là trang phục có nhiều đường nét, nên phần còn lại nên tiết chế. Tóc búi thấp, buộc gọn hoặc xoã thẳng chải mượt đều hợp; tóc uốn xoăn lọn to cùng nhiều kẹp lấp lánh dễ biến buổi lễ thành buổi chụp ảnh cưới. Nếu phải cúi chào hay nhận giấy khen, tóc búi giúp bạn không phải đưa tay vén tóc liên tục.
Trang sức một món là đủ: đôi bông tai nhỏ hoặc chiếc vòng cổ mảnh nằm trong cổ áo. Cổ áo dài cao nên vòng cổ to dễ cấn và rối. Đồng hồ mặt nhỏ dây da hoặc kim loại mảnh hợp hơn đồng hồ thể thao. Túi cầm tay nhỏ, màu trầm, đủ để điện thoại và giấy tờ; chi tiết chọn túi không bàn ở đây, chỉ cần nhớ túi đeo chéo dây to sẽ đè lệch vạt áo và làm nhăn vai.
Một lưu ý về nón lá và khăn voan: đây là phụ kiện đẹp cho ảnh kỷ niệm, nhưng ở buổi lễ trong nhà thì nên cất đi. Cầm nón lá trong sảnh hội trường vừa vướng tay khi bắt tay, vừa khiến bạn trông như đang chụp ảnh ngoài phố.
Áo dài nam dự lễ: mặc sao cho trang nghiêm
Anh Phúc làm ở một công ty du lịch tại Đà Nẵng, được giao đại diện công ty đón đoàn khách quốc tế trong lễ khai mạc một lễ hội văn hoá. Ban tổ chức mong các đại diện nam mặc áo dài. Anh chưa mặc lần nào ngoài ngày cưới.
Áo dài nam dự lễ thường là áo ngũ thân hoặc áo dài cách tân dáng suông, màu trầm như xanh than, nâu, đen, xanh rêu, hoạ tiết chìm. Quần trắng hoặc cùng tông, ống đứng. Giày da màu tối, đế mỏng; tránh giày thể thao trắng vì nó kéo mắt người nhìn xuống chân. Khăn đóng chỉ dùng khi ban tổ chức thống nhất cho cả nhóm hoặc trong nghi lễ truyền thống; đi một mình đội khăn đóng ở buổi lễ hiện đại dễ trông như diễn viên.
Áo dài nam không nên quá ôm. Dáng suông vừa vai, tà dài quá gối là đủ trang trọng. Cài đủ khuy cổ, không mở cúc cổ như khi mặc sơ mi. Khi ngồi, vén nhẹ tà sau sang hai bên để khỏi nhăn, giống cách nữ vẫn làm. Anh Phúc sau buổi lễ nhận xét điều khó nhất không phải là bộ áo mà là nhớ không cho tay vào túi quần, vì áo dài không có túi để che.
Sự cố giữa buổi và cách gỡ
Áo dài có vài sự cố riêng mà quần áo khác ít gặp. Mang theo một túi nhỏ gồm kim băng nhỏ, vài khuy bấm dự phòng, khăn giấy ướt và một đôi giày bệt gấp được là gỡ được phần lớn.
- Bung khuy bấm ở nách hay sườn: dùng kim băng nhỏ ghim từ bên trong, kim nằm ngang để không đâm vào người khi giơ tay.
- Tà áo bị giẫm hoặc dính bẩn: vào nhà vệ sinh lau bằng khăn ướt không mùi, thấm khô bằng khăn giấy, không chà mạnh làm loang lụa.
- Vạt trước nhăn sau khi ngồi lâu: đứng dậy, cầm hai mép tà kéo nhẹ xuống vài lần; với lụa, hơi ấm của tay giúp nếp giãn bớt.
- Giày đau chân trước khi lên sân khấu: thay giày bệt đến sát giờ rồi đổi lại, hoặc nếu lối đi kín đáo thì đi giày bệt luôn, tà áo che gần hết.
- Mặc trùng màu, trùng kiểu với người khác: cứ cười và nói một câu vui, như "Chị em mình hợp gu quá". Không ai nhớ chuyện này lâu hơn bạn.
Điều không nên làm là liên tục kéo, chỉnh áo trước mặt mọi người suốt buổi. Chỉnh một lần cho gọn ở nơi kín đáo rồi để đó; người xung quanh chỉ thấy sự lúng túng khi bạn cứ chạm tay vào áo.
Câu hỏi thường gặp
Đi dự lễ tốt nghiệp của con có nên mặc áo dài đỏ không?
Mặc được nếu đó là màu đỏ trầm và buổi lễ có không khí vui. Tuy vậy, màu nhẹ và tươi như hồng nhạt, vàng nhạt, xanh ngọc thường hợp hơn, vì người được chú ý trong ngày là con bạn, còn bạn đứng cạnh trong ảnh.
Áo dài trắng có mặc dự lễ buổi tối được không?
Được, nếu chất vải đủ dày và không xuyên dưới đèn. Áo dài trắng mỏng dễ lộ áo trong khi có đèn sân khấu hoặc đèn flash. Buổi tối, các màu sâu như xanh than, đỏ rượu, tím than thường lên ảnh đẹp hơn.
Mặc áo dài thì đi giày gì cho đỡ mỏi?
Giày kín mũi hoặc sandal quai mảnh, gót vuông hoặc gót nhọn vừa phải từ năm đến bảy phân. Nếu đứng lâu, mang thêm giày bệt gấp được để đổi lúc không lên sân khấu. Tránh dép xỏ ngón và giày thể thao.
Nam giới mặc áo dài dự lễ có cần đội khăn đóng không?
Không bắt buộc. Khăn đóng hợp nghi lễ truyền thống hoặc khi cả nhóm đại diện thống nhất đội. Ở buổi lễ hiện đại, một mình đội khăn đóng dễ trông như đang biểu diễn; áo dài trơn màu trầm với quần trắng là đủ trang trọng.
Áo dài may đã lâu bị chật thì có nên mặc không?
Không nên nếu buổi lễ dài. Áo chật làm căng khuy, nhăn ngang eo và khiến bạn khó ngồi, khó giơ tay. Nhờ thợ nới đường sườn nếu còn đường may dư, hoặc chọn chiếc khác vừa người dù kém mới hơn.
Có nên đeo nhiều trang sức khi mặc áo dài không?
Không nên. Áo dài đã có nhiều đường nét nên một món trang sức nhỏ là đủ, như đôi bông tai hoặc vòng cổ mảnh. Cổ áo cao khiến vòng cổ to dễ cấn và rối, còn nhiều món cùng lúc làm áo mất vẻ thanh nhã.