QuyenQuy.comQuyền Quý
Làm chủ nhà chu đáo

Chuẩn bị bàn ăn đãi khách tại nhà: bát đĩa, ly, khăn và hoa vừa đủ, không cần đồ mới

Bàn ăn đãi khách tại nhà cần gì cho mỗi chỗ ngồi, mâm Việt khác bàn kiểu Âu ra sao, hoa nến đặt thế nào và cách xoay xở khi bát đĩa không đồng bộ.

Vietnamese man in his thirties laying plain white bowls and wooden chopsticks on a long dining table at home, soft evening lamp light, overhead angle, face not visible

Một bàn ăn đãi khách tại nhà chỉ cần ba điều: mỗi chỗ ngồi đủ đồ để khách không phải hỏi xin thêm, món chung có dụng cụ chung để không ai phải dùng đũa riêng gắp cho người khác, và mặt bàn đủ thoáng để khách nhìn thấy nhau. Bát đĩa không cần đồng bộ, không cần mua mới; điều khách nhận ra là sự sạch sẽ và việc chủ nhà đã nghĩ trước cho họ.

Bài này đi theo đúng thứ tự một chủ nhà nên làm: đếm và soát đồ từ hai ngày trước, bày từng chỗ ngồi cho mâm cơm Việt hoặc cho bữa tối kiểu Âu giản dị, đặt hoa và nến sao cho không chắn tầm mắt, rồi chuẩn bị một khu nước và chỗ để đồ của khách. Cuối bài là những lỗi hay gặp và cách gỡ ngay tại bàn.

Hai ngày trước: đếm đồ theo số chỗ, không theo số khách

Anh Quân, kỹ sư ở Cần Thơ, lần đầu mời sáu người bạn đại học đến căn hộ hai phòng ngủ. Tủ bếp nhà anh có đủ bát, nhưng chỉ có bốn đôi đũa giống nhau, năm chiếc ly cao và không có muỗng chung nào. Anh chỉ phát hiện ra chuyện đó vì đã đếm từ tối thứ Năm. Cách đếm đơn giản:

  1. Viết số chỗ ngồi, gồm cả chủ nhà và người nhà. Bàn sáu khách cộng hai vợ chồng là tám chỗ, không phải sáu.
  2. Với mỗi chỗ, liệt kê đồ dùng theo bảng ở mục dưới, nhân lên số chỗ, cộng thêm hai bộ dự phòng cho khách làm rơi hoặc người đến thêm.
  3. Đếm riêng dụng cụ cho món chung: mỗi đĩa hoặc tô món chung cần một đôi đũa chung hoặc một muỗng chung. Bữa sáu món là sáu dụng cụ chung, không phải một đôi để chuyền tay.
  4. Kiểm ly theo hai loại đồ uống trở lên: ly nước lọc cho mọi người, thêm ly cho trà, nước trái cây hoặc rượu nếu có. Ly không cần giống nhau, nhưng cùng loại đồ uống nên cùng một kiểu ly.
  5. Rửa lại những bát đĩa ít dùng, lau khô bằng khăn sạch. Đồ cất lâu trong tủ thường có bụi mỏng hoặc vệt nước mà dưới đèn bàn ăn sẽ thấy rõ.
  6. Mượn hoặc mua bổ sung thứ còn thiếu ngay trong ngày, đừng để sáng hôm đãi.

Anh Quân mượn mẹ thêm sáu đôi đũa gỗ cùng màu và ba chiếc muỗng chung. Phần còn lại anh để nguyên: bát hai kiểu khác nhau, đĩa ba màu. Không ai trong số khách để ý chuyện đó.

Mỗi chỗ ngồi cần gì: mâm cơm Việt và bữa tối kiểu Âu giản dị

Bạn không cần bày đủ bộ dao nĩa nhiều lớp như nhà hàng. Bàn ăn tại nhà chỉ cần đủ cho đúng thực đơn hôm đó. Bảng dưới là mức tối thiểu cho mỗi người:

ThứMâm cơm ViệtBữa tối kiểu Âu tại nhà
Đồ đựng thức ănMột bát cơm, một đĩa nhỏ để xương hoặc vỏMột đĩa ăn chính; thêm đĩa nhỏ nếu có bánh mì hoặc salad riêng
Dụng cụ ănMột đôi đũa, một thìa nhỏ cho canhMột dao, một nĩa; thêm thìa nếu có súp hoặc tráng miệng
Chấm và gia vịMột chén nước chấm cho hai người, hoặc mỗi người một chén nếu khách chưa thânMuối tiêu đặt giữa bàn, hai người một cặp
Đồ uốngMột ly nước lọc; chén trà sau bữaMột ly nước lọc; thêm một ly cho thức uống khác
KhănKhăn giấy dày gấp đôi đặt cạnh bát, hộp khăn giấy giữa bànKhăn vải hoặc khăn giấy gấp đặt bên trái hoặc trên đĩa
Món chungMỗi đĩa món một đôi đũa chung hoặc muỗng chungMỗi đĩa món một bộ kẹp hoặc muỗng múc

Với khách chưa thân, chén nước chấm riêng cho từng người giúp không ai phải ngại chấm chung. Với khách là người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, bạn thêm một chiếc thìa vì nhiều người khó gắp những món trơn như đậu phụ, trứng chưng bằng đũa.

Mâm cơm Việt: những chi tiết khách thấy ngay

Đũa đặt cùng một hướng. Đầu đũa cầm quay về phía người ngồi, đặt trên gác đũa hoặc mép đĩa nhỏ, không đặt thẳng lên mặt bàn. Đũa so le, đũa dài ngắn lẫn lộn là chi tiết nhỏ nhưng ai cầm lên cũng nhận ra.

Bát úp hay ngửa. Nếu cơm xới sẵn khi khách vào bàn, đặt bát ngửa. Nếu chủ nhà xới tại bàn, có thể úp bát để tránh bụi, rồi lật lên lúc xới. Đừng xới cơm sẵn quá sớm vì cơm nguội và khô mặt.

Đũa chung khác màu đũa riêng. Cách dễ nhất để khách không nhầm là dùng đũa chung dài hơn hoặc khác màu, đặt gác lên mép đĩa món. Nếu không có, đặt đũa chung nằm ngang trên đĩa, còn đũa riêng đặt dọc trước mặt mỗi người.

Món nặng ở giữa, món nhỏ ở rìa. Nồi canh, đĩa món chính đặt giữa mâm để ai cũng với tới. Đĩa rau sống, chén muối ớt đặt ở rìa và lặp lại ở hai đầu nếu bàn dài, để khách không phải nhờ người khác chuyền.

Khăn giấy trong tầm tay. Món Việt hay có nước, có xương, có bóc vỏ. Hộp khăn giấy hoặc chồng khăn gấp sẵn nên có ít nhất hai chỗ trên bàn, không phải đứng dậy lấy ở bếp.

Bữa tối kiểu Âu ở nhà: bày gọn, đúng thực đơn

Khi nấu món kiểu Âu như mì Ý, gà nướng hay bò hầm, bạn bày bàn theo một quy tắc dễ nhớ: nĩa bên trái đĩa, dao bên phải với lưỡi quay vào trong, thìa đặt ngoài dao. Ly nước đặt phía trên, hơi lệch sang phải, ngay trên đầu mũi dao. Chỉ đặt những dụng cụ sẽ dùng đến; bày thêm một chiếc dao cá khi không có món cá chỉ làm khách băn khoăn.

Thìa và nĩa tráng miệng có thể đặt nằm ngang phía trên đĩa hoặc mang ra cùng món tráng miệng, cách sau thường gọn hơn ở nhà vì mặt bàn chật. Khăn ăn gấp hình chữ nhật đơn giản, đặt bên trái nĩa hoặc trên đĩa. Kiểu gấp cầu kỳ không làm bữa ăn trang trọng hơn mà chỉ khiến khách ngại mở ra.

Một điều nên cân nhắc là khách Việt có thể không quen cầm dao nĩa trong suốt bữa. Đặt thêm một đôi đũa trên gác đũa ở mỗi chỗ là cách chủ nhà chu đáo mà không cần nói ra, đặc biệt khi bàn có người lớn tuổi. Chi tiết về đọc vị trí dao nĩa trong bữa tiệc trang trọng nằm ở mục quy tắc bàn tiệc; ở nhà, mục tiêu chỉ là khách ăn thoải mái.

Hoa, nến và thứ đặt giữa bàn

Đồ trang trí trên bàn ăn tại nhà nên nhỏ và thấp. Một bình hoa đẹp mà chắn mặt người đối diện sẽ bị khách lặng lẽ đẩy sang một bên trong mười phút đầu. Vài điều cần giữ:

  • Chiều cao hoa không quá tầm khuỷu tay đặt trên bàn, khoảng hai mươi lăm phân. Ngồi xuống ghế và nhìn thẳng sang chỗ đối diện để kiểm.
  • Tránh hoa có mùi mạnh như huệ, dạ lý, hoa sữa. Mùi hoa lấn mùi thức ăn và làm một số người đau đầu.
  • Không dùng hoa rụng phấn hoặc rụng cánh. Phấn hoa rơi xuống đĩa thức ăn là điều khách sẽ nhớ hơn cả bó hoa.
  • Nến chỉ nên dùng loại không mùi, đặt trong cốc thuỷ tinh thấp, xa tầm tay với qua bàn. Bữa có trẻ nhỏ thì bỏ nến.
  • Nếu mặt bàn đã chật vì nhiều món, bỏ hẳn hoa. Một cành lá xanh cắm ở bàn phụ hoặc kệ gần đó vẫn tạo được không khí.
  • Dọn khỏi bàn mọi thứ không thuộc bữa ăn: điều khiển ti vi, hoá đơn, sạc điện thoại, lọ thuốc.

Khăn trải bàn không bắt buộc. Một mặt bàn gỗ lau sạch đã đủ trang trọng; khăn trải bàn có nếp gấp nhàu hoặc vết ố cũ trông kém hơn mặt bàn trơn.

Bàn phụ, khu nước và chỗ để đồ của khách

Bàn ăn chính nên chỉ có những gì đang dùng. Nồi cơm, bình nước dự trữ, chai nước chấm, đĩa trái cây chờ tráng miệng nên đặt ở một bàn phụ hoặc mặt tủ gần bàn ăn, để chủ nhà lấy thêm mà không phải đi vào bếp. Ở căn hộ nhỏ, một chiếc ghế đẩu phủ khăn sạch đặt cạnh chỗ ngồi của chủ nhà cũng làm được việc đó.

Khu nước là thứ khách cần đầu tiên khi bước vào và cần suốt buổi. Đặt sẵn một bình nước lọc, ly sạch úp trên khay, đá trong xô có kẹp, một ấm trà. Khi khách tự rót được nước mà không cần hỏi, họ thấy mình được chào đón như người nhà.

Cuối cùng là chỗ để đồ của khách: một vị trí rõ ràng cho túi xách, áo khoác, mũ bảo hiểm, ô. Nếu không có tủ, một chiếc ghế trống trong phòng ngủ, đã dọn gọn, là đủ. Khách cầm túi vào bàn ăn rồi không biết đặt đâu là dấu hiệu chủ nhà chưa nghĩ tới chi tiết này. Hãy dặn người nhà dẫn khách cất đồ ngay khi họ vừa vào.

Lỡ sai thì gỡ thế nào

Thiếu một bộ bát đũa khi khách đã ngồi. Lấy ngay một bộ khác kiểu, đưa cho chính mình hoặc người nhà chứ không đưa cho khách. Khách luôn dùng bộ đồ đẹp nhất trên bàn.

Ly có vết nứt hoặc vệt bẩn bị khách phát hiện. Xin lỗi gọn một câu, đổi ngay, không giải thích chuyện máy rửa bát hay người giúp việc. Giải thích dài chỉ khiến khách ngượng vì đã nhắc.

Bình hoa chắn mặt. Nhấc ra bàn phụ ngay khi thấy, nói vui “Hoa đẹp nhưng cản chuyện quá”. Khách thường thấy dễ chịu khi chủ nhà ưu tiên câu chuyện hơn đồ trang trí.

Khách dùng nhầm đũa chung làm đũa riêng. Không nhắc. Lặng lẽ đặt một đôi đũa chung mới vào đĩa món đó. Nhắc trước cả bàn làm khách mất mặt vì một chuyện không đáng.

Món chung hết dụng cụ chung giữa bữa. Người nhà lấy thêm từ bàn phụ, đặt vào từng đĩa mà không cần thông báo. Đó là lý do nên có hai bộ dự phòng ngay từ đầu.

Bàn quá chật, khách phải cầm bát trên tay. Đừng cố bày thêm món. Dọn ngay những đĩa đã vơi sang bàn phụ, gom rau sống vào một đĩa lớn, rồi mới mang món tiếp theo ra. Khách ngồi thoải mái quan trọng hơn việc mọi món đều có mặt cùng lúc.

Câu hỏi thường gặp

Bát đĩa nhà không đồng bộ thì có nên mua bộ mới để đãi khách không?

Không cần. Bạn chỉ nên giữ cùng một kiểu cho cùng một loại đồ ở mỗi chỗ ngồi, ví dụ tất cả bát cơm cùng màu, còn đĩa món chung khác nhau cũng không sao. Sạch sẽ và đủ đồ quan trọng hơn đồng bộ.

Nên dùng khăn ăn vải hay khăn giấy khi đãi khách tại nhà?

Khăn giấy dày, gấp gọn là đủ cho mâm cơm Việt và hợp với món có xương, có nước. Khăn vải hợp với bữa tối kiểu Âu ít món, nhưng phải được giặt phẳng; khăn vải nhàu trông kém hơn khăn giấy mới.

Có bắt buộc dùng đũa chung khi đãi khách thân không?

Với khách thân bạn có thể linh hoạt, nhưng vẫn nên đặt sẵn đũa chung ở các đĩa món. Khách không dùng cũng không sao, còn ai muốn dùng thì không phải ngại hỏi. Với khách chưa thân, cấp trên hay người lớn tuổi thì nên có đầy đủ.

Nên bày bàn trước bao lâu khi đãi khách tối?

Bày xong bát đũa, ly và khăn trước giờ khách đến khoảng một tiếng, để thời gian sau đó dành cho bếp và cho việc tắm rửa, thay đồ. Món ăn thì chỉ mang ra khi khách đã ngồi vào bàn hoặc sắp ngồi.

Có nên đặt thẻ tên ở mỗi chỗ ngồi khi đãi khách tại nhà không?

Bữa dưới mười người thì thường không cần, chủ nhà mời từng người vào chỗ bằng lời là đủ. Bữa đông hoặc nhiều người chưa quen nhau thì thẻ tên viết tay nhỏ, đặt trên đĩa hoặc ly, giúp khách đỡ lúng túng.

Bàn ăn nhỏ không đủ chỗ cho tất cả món thì làm sao?

Bạn chia món thành hai lượt: lượt đầu gồm món chính, canh và rau, lượt sau là món phụ hoặc tráng miệng. Đồ dự trữ như nồi cơm, bình nước để ở bàn phụ gần đó. Bàn thoáng giúp khách ăn thoải mái hơn là bàn bày kín.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138