QuyenQuy.comQuyền Quý
Làm chủ nhà chu đáo

Giữ câu chuyện trong bữa cơm đãi khách: dẫn chuyện, kéo người im lặng, đổi đề tài

Chủ nhà dẫn chuyện trong bữa cơm đãi khách ra sao: chuẩn bị cầu nối giữa khách, kéo người im lặng vào, nhường lời khi một người nói át và đổi đề tài khi căng.

Host couple seated at a home dinner table gesturing warmly toward a quiet guest while others listen, golden pendant light, wide shot from the corner of the room

Trong bữa cơm đãi khách, việc của chủ nhà không phải là nói nhiều nhất mà là để ai cũng được nói. Chủ nhà chuẩn bị sẵn vài cầu nối giữa những vị khách chưa quen, chủ động hỏi người đang im lặng bằng câu hỏi họ trả lời được, khéo nhường lời khi một người nói át cả bàn, và đổi đề tài ngay khi câu chuyện chạm vào tiền bạc, chuyện riêng hay tranh cãi thời sự.

Chị Thu vừa lên trưởng phòng ở một công ty dược tại Hà Nội, mời bốn người về nhà: hai trưởng nhóm cũ cùng phòng, một chị bên phòng kế toán hay giúp chị số liệu, và anh trưởng phòng kinh doanh nổi tiếng hay chuyện. Chồng chị là kỹ sư xây dựng, không biết ai trong số đó. Bài này đi theo bữa tối ấy để chỉ ra chủ nhà làm gì trước bữa, trong bữa, và khi câu chuyện bắt đầu lệch.

Trước bữa: chuẩn bị ba loại cầu nối

Cầu nối là một điểm chung giữa hai vị khách mà chính họ chưa biết. Chủ nhà có lợi thế là người duy nhất biết tất cả mọi người. Chị Thu dành mười phút tối hôm trước để ghi ra giấy:

  1. Điểm chung về nơi chốn: ai cùng quê, cùng từng sống ở một thành phố, cùng học một trường. Chị kế toán và chồng chị Thu cùng quê Nghệ An — đó là cầu nối mạnh nhất của buổi tối.
  2. Điểm chung về việc đang làm ngoài giờ: ai đang học thêm, đang tập chạy, đang sửa nhà, vừa có con nhỏ. Hai người cùng đang sửa nhà sẽ nói với nhau suốt bữa mà không cần chủ nhà nhắc.
  3. Một câu chuyện nhỏ chủ nhà kể được về từng khách, theo hướng khen: “Chị Hương là người cứu em ở đợt báo cáo năm ngoái.” Câu này giới thiệu khách với người lạ mà không bắt khách tự kể về mình.
  4. Ba câu hỏi mở dự phòng cho lúc bàn im, không liên quan công việc: chuyến đi gần nhất, món ăn tuổi thơ, việc muốn học nếu có thêm thời gian.
  5. Một danh sách ngắn những chuyện cần tránh với từng người, nếu chủ nhà biết: ai vừa ly hôn, ai đang có người nhà ốm, ai vừa trượt đợt thăng chức.

Danh sách thứ năm là thứ hay bị bỏ qua nhất mà lại quan trọng nhất. Câu hỏi vô tình “Dạo này chị với anh nhà thế nào?” trước cả bàn có thể làm hỏng cả buổi tối của một người.

Mười phút đầu tại bàn: chủ nhà mở và chuyền lời

Khi mọi người vừa ngồi, bàn thường im một lúc vì ai cũng đang nhìn món và chờ người khác nói trước. Chủ nhà mở bằng một câu ngắn về bữa ăn hoặc về lý do mời, rồi chuyển ngay sang một vị khách: “Hôm nay em mời mọi người chủ yếu để cảm ơn, nửa năm vừa rồi không có cả nhà là em không qua nổi. Mà anh Đông với chồng em mới gặp nhau mà đã bàn chuyện bóng đá được rồi, anh Đông cổ vũ đội nào ạ?”

Cách chuyền lời hiệu quả là hỏi một người về điều mà người thứ hai cũng quan tâm, để câu trả lời tự nhiên lôi người thứ hai vào. Chị Thu hỏi chị kế toán về món cá kho quê, rồi quay sang chồng: “Anh ơi, nhà mình nấu khác nhà chị Hương à?” Từ đó hai người nói chuyện quê suốt mười phút.

Một điều nên tránh trong mười phút đầu là hỏi về công việc chung của mọi người. Khi bàn có đồng nghiệp và người ngoài, chuyện công ty sẽ nhanh chóng biến người ngoài, ở đây là chồng chị Thu, thành khán giả. Nếu chuyện công việc nổ ra, chủ nhà để nó chạy vài phút rồi kéo về: “Thôi chuyện công ty để mai, chồng em sắp ngủ gật rồi.” Câu đùa nhẹ vào chính người nhà là cách đổi hướng an toàn nhất.

Kéo người im lặng vào mà không làm họ ngượng

Hỏi câu họ chắc chắn trả lời được. Đừng hỏi “Em thấy thế nào?” giữa một cuộc tranh luận. Hãy hỏi về điều riêng của họ mà chủ nhà biết: “Vy ơi, hôm trước em kể đi Đà Lạt, chỗ đó có giống anh Đông tả không?” Người ít nói thường nói tốt về những gì cụ thể.

Cho họ vai người hiểu biết. Người im lặng hay là người cảm thấy mình không đủ thân hoặc không đủ vị trí để chen vào. Khi chủ nhà nói “Cái này Vy rành hơn em”, người đó có lý do để lên tiếng mà không sợ bị coi là xen ngang.

Ngồi cạnh hoặc đối diện họ. Chủ nhà nên xếp chỗ để mình ở gần người dễ bị lạc nhất bàn. Ngồi gần, chủ nhà trò chuyện riêng một lúc với họ trong khi cả bàn đang ồn, rồi đưa câu chuyện riêng đó ra bàn.

Đừng kéo liên tục. Hỏi một lần, nếu họ trả lời ngắn thì để yên. Có người ít nói vì tính cách và vẫn đang thấy vui. Liên tục gọi tên một người trầm lặng biến họ thành tâm điểm mà họ không muốn.

Để ý người đang ăn. Không hỏi người vừa đưa miếng ăn lên miệng. Chờ họ đặt đũa hoặc uống nước rồi mới hỏi; câu hỏi đúng lúc trông tự nhiên hơn nhiều.

Khi một người nói át cả bàn

Anh trưởng phòng kinh doanh trong bữa tối của chị Thu đúng như lời đồn: kể liền ba câu chuyện về các chuyến công tác, mỗi chuyện dài năm phút. Mọi người vẫn cười, nhưng hai trưởng nhóm trẻ không nói được câu nào. Người nói nhiều thường không có ý xấu, họ chỉ nghĩ mình đang giữ không khí cho bàn. Việc của chủ nhà là chia lại sân khấu mà không làm họ mất mặt.

Cách thứ nhất là nhặt một chi tiết trong câu chuyện của họ rồi chuyền sang người khác: “Anh nói đến Nha Trang làm em nhớ Minh mới đi đấy, Minh thấy biển ở đó thế nào?” Người nói nhiều thấy chuyện của mình được nghe, còn người khác được mời vào.

Cách thứ hai dùng bếp và món ăn làm điểm ngắt. Chủ nhà mang món mới ra, giới thiệu món, mời từng người, và khi ngồi xuống thì hỏi một người khác trước. Điểm ngắt tự nhiên này giúp chuyển lượt mà không ai cảm thấy bị cắt lời.

Cách không nên dùng là im lặng nhìn xuống bát hoặc nhìn đồng hồ. Người nói nhiều không đọc được tín hiệu đó, còn những người khác thì nhận ra chủ nhà đang khó chịu, và cả bàn căng theo. Nếu người đó vẫn tiếp tục, chủ nhà chấp nhận để họ nói, và sau bữa dành thời gian riêng cho những vị khách chưa được nói nhiều.

Đề tài nên tránh và câu đổi hướng sẵn có

Không có đề tài nào bị cấm tuyệt đối giữa bạn thân, nhưng ở bàn có người chưa quen, có cấp trên hay khách lớn tuổi, một số đề tài gần như chắc chắn làm ai đó khó xử. Chủ nhà nên có sẵn một câu đổi hướng cho từng loại:

Đề tài dễ gây căngVì saoCâu đổi hướng
Lương, giá nhà, giá xe của người cụ thểĐặt người được hỏi vào thế phải khoe hoặc phải giấu“Nói chuyện tiền là em đau đầu, ai ăn thử món này chưa?”
Chuyện chồng con, sinh con, cưới xinCó thể chạm vào điều người khác đang buồn“Thôi hỏi chuyện nhà mãi, kể em nghe chuyến đi hè của mọi người đi.”
Tranh cãi thời sự, chuyện chính trịAi cũng có ý kiến mạnh, khó dừng giữa chừng“Chuyện này bàn cả đêm chưa xong, để em mang món tiếp ra đã.”
Nói xấu đồng nghiệp hoặc sếp vắng mặtNgười nghe sẽ tự hỏi lúc vắng mình bị nói gì“Thôi người ta không có mặt, mình nói chuyện khác nhé.”
Cân nặng, ngoại hình của ai đóCâu khen chê ngoại hình hay làm người được nhắc ngượngKhen món ăn hoặc chuyện người đó vừa kể thay vì ngoại hình
Chuyện bệnh tật chi tiếtLàm mất ngon, có người đang có người nhà ốm“Mong mọi người khoẻ hết, giờ ăn món tráng miệng đã.”

Câu đổi hướng hiệu quả nhất luôn đi kèm một hành động: đứng dậy lấy món, rót nước, mời một người cụ thể. Hành động giúp cả bàn rời đề tài cũ mà không ai phải thừa nhận rằng vừa có chuyện khó xử.

Chủ nhà phải vào bếp giữa bữa: giữ mạch thế nào

Bữa đãi ở nhà khó tránh việc chủ nhà rời bàn vài lần. Mỗi lần rời đi là một lần câu chuyện có thể đứt. Vài cách giữ mạch:

  • Phân vai trước với người nhà: một người lo bếp, một người không rời bàn. Nhà chị Thu, chồng chị là người ngồi lại, nên chị đã giới thiệu kỹ anh với từng khách ngay từ đầu.
  • Trước khi rời bàn, chuyền lời cho một người: “Anh Đông kể tiếp cho mọi người chuyện ở Cần Thơ đi, em ra ngay.” Đừng rời bàn khi câu chuyện đang ở giữa một câu hỏi mà mình là người hỏi.
  • Nói rõ đi bao lâu: “Hai phút em mang canh ra.” Khách biết chủ nhà sắp quay lại sẽ không ngừng ăn để chờ.
  • Không rời bàn quá ba lần trong cả bữa. Món nào cần chủ nhà vào bếp nhiều lần thì nên đổi sang món làm trước.
  • Khi quay lại, hỏi người bên cạnh câu chuyện đang đến đâu rồi tham gia tiếp, không kéo câu chuyện về chủ đề cũ của mình.

Nếu nhà chỉ có một mình làm chủ nhà, cách tốt nhất là chọn thực đơn gần như không cần vào bếp sau khi đã ngồi, chẳng hạn món kho, món hầm, gỏi trộn và tráng miệng để sẵn tủ lạnh. Một bữa giản dị mà chủ nhà ngồi cùng suốt buổi được nhớ lâu hơn bữa thịnh soạn mà chủ nhà chỉ xuất hiện để bưng món.

Lỡ sai thì gỡ thế nào

Lỡ hỏi trúng chuyện buồn của khách. Dừng ngay, nói ngắn: “Em xin lỗi, em không biết.” Không hỏi thêm chi tiết, không an ủi dài trước cả bàn. Sau đó chủ động chuyển sang một việc cụ thể như mời món. Sau bữa, nếu thân, nhắn riêng một câu hỏi thăm.

Hai khách bắt đầu tranh cãi gay gắt. Chủ nhà xen vào bằng giọng nhẹ, công nhận cả hai: “Hai anh đều có lý, chuyện này chắc phải hẹn một buổi riêng mới xong.” Rồi đứng dậy làm một việc, kéo sự chú ý của cả bàn theo.

Chính chủ nhà nói quá nhiều. Khi nhận ra, dừng câu chuyện của mình bằng một câu hỏi cho người khác. Không cần xin lỗi; chỉ cần chuyền lời là đủ sửa.

Bàn im lặng kéo dài. Dùng một trong ba câu hỏi mở dự phòng, hoặc kể một chuyện nhỏ hơi tự trào về chính mình. Chuyện tự trào làm người khác thoải mái kể chuyện của họ hơn là chuyện khoe.

Câu hỏi thường gặp

Chủ nhà có nên nói nhiều để giữ không khí bữa ăn không?

Không nên nói nhiều nhất bàn. Việc của chủ nhà là mở lời, chuyền lời và để ý ai chưa được nói. Chủ nhà nói vừa phải, chủ yếu bằng câu hỏi, sẽ khiến khách thấy mình là người quan trọng của buổi tối.

Làm sao để hai vị khách không quen nhau bắt chuyện được?

Chủ nhà chuẩn bị trước một điểm chung giữa hai người như cùng quê, cùng sở thích hay cùng đang làm một việc, rồi nhắc điểm chung đó khi giới thiệu hoặc khi ngồi vào bàn. Một chi tiết cụ thể đủ để họ tự nói tiếp.

Khách nói chuyện công việc suốt bữa thì làm sao?

Để câu chuyện chạy vài phút, rồi kéo về bằng một câu đùa nhẹ nhắc đến người ngoài nghề đang ngồi cùng bàn, kèm một câu hỏi về đề tài khác. Nếu cả bàn đều là đồng nghiệp và họ thích chuyện đó, không cần kéo.

Có nên bật nhạc hoặc ti vi trong bữa ăn đãi khách không?

Nhạc không lời, âm lượng nhỏ đủ để lấp khoảng lặng là được. Ti vi nên tắt hẳn vì nó kéo mắt mọi người khỏi nhau. Nếu có trận bóng mọi người muốn xem, hãy hẹn xem sau bữa thay vì vừa ăn vừa xem.

Khách hỏi chủ nhà những câu riêng tư thì đáp thế nào?

Trả lời ngắn và nhẹ, không cần giải thích dài, rồi hỏi ngược lại một câu về chủ đề khác. Ví dụ khi bị hỏi lương, chỉ cần cười và nói đủ sống, rồi chuyển sang hỏi chuyện của người đó.

Bữa ăn có trẻ con chạy quanh bàn thì giữ câu chuyện thế nào?

Chuẩn bị trước một góc chơi cho trẻ và một người lớn để mắt đến chúng. Người lớn ở bàn có thể trò chuyện yên hơn, còn trẻ nhỏ cũng vui hơn khi được chơi với nhau thay vì phải ngồi im nghe người lớn nói.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138